Inleiding

Voor u ligt de begroting 2027 van de gemeente Drimmelen met een doorkijk voor de periode 2028–2030. Deze begroting kwam niet zonder uitdagingen tot stand. We hebben daarvoor bewust afwegingen en keuzes gemaakt. In aanloop naar deze begroting hebben we bewust de financiële en beleidsmatige basis kritisch doorgelicht. We hebben gekeken naar bestaande budgetten, eerder gemaakte keuzes en actuele verplichtingen: wat is nog nodig, wat kan worden bijgesteld, wat moet op orde worden gebracht en waar ontstaat ruimte voor nieuwe keuzes? Die exercitie vormt mede de basis voor deze begroting. Ook is het in deze begroting noodzakelijk om een deel van de vrije algemene reserve in te zetten als dekkingsmiddel. In combinatie met de gemaakte keuzes kunnen we daarmee voor 2027 een reële en structureel sluitende begroting aanbieden.

Tegelijkertijd biedt deze begroting een basis om te blijven investeren in een sterke, leefbare en toekomstbestendige gemeente. We hebben de opgaven realistisch in beeld gebracht en financieel goed verwerkt, maar staan net als alle gemeenten in Nederland voor de jaren 2028 en verder nog voor een aanzienlijke financiële uitdaging. Daar gaan we voortvarend mee aan de slag. Niet alleen om onze financiën op orde te brengen en te houden, maar juist ook om ruimte te creëren voor ontwikkeling en voor de ambities die we als gemeente hebben.

Dat betekent niet dat alle ambities en investeringen vanzelfsprekend kunnen worden gerealiseerd. We blijven onze plannen zorgvuldig afwegen tegen de beschikbare financiële middelen en de gevolgen voor de langere termijn. Daarbij kijken we kritisch naar wat noodzakelijk is, wat prioriteit heeft en wat eventueel anders of later kan. Zo zorgen we ervoor dat onze ambities realistisch en financieel verantwoord blijven.

Hiermee versterken we de boodschap dat we eerst de basis op orde brengen en daarna bewuste keuzes maken.

Financiële uitdaging

Die uitdaging laat zich in twee delen splitsen: enerzijds neemt de algemene uitkering af. Deze uitkering vormt de grootste en belangrijkste inkomstenbron voor de gemeente. Keuzes van het Rijk werken daardoor rechtstreeks in onze begroting, terwijl onze taken niet in dezelfde mate afnemen. Bij het maken van afwegingen voor de begroting 2027 is daarom bewust gezocht naar oplossingen die (kwetsbare) inwoners zo min mogelijk raken. Het college staat voor keuzes met minimale maatschappelijke impact en houdt daarbij oog voor de kracht en samenhang van onze gemeenschap.

Anderzijds zien we een aantal financiële opgaven op ons afkomen. Deze hangen onder meer samen met de noodzaak om op verschillende beleidsterreinen de basis op orde te brengen. Daar horen bijvoorbeeld het vernieuwen van meerjarige onderhoudsplannen en beheerplannen bij; concreet verwachten we dit in ieder geval voor wegen en gebouwen. Door tijdig en verantwoord te investeren in beheer en onderhoud werken we aan een toekomstbestendige leefomgeving. Ook verwachten we dat jeugdzorg de komende jaren een aandachtspunt blijft. Bovendien hebben we met elkaar benadrukt dat we willen investeren in de ontwikkeling van onze gemeente. Want naast financiële uitdagingen zien we ook volop kansen voor Drimmelen. In woningbouw, de ontwikkeling van onze dorpen, duurzaamheid, economie en de sociale kracht van onze gemeente liggen mogelijkheden om verder te bouwen. Om deze ambities waar te maken zijn middelen nodig. Juist door onze basis goed op orde te brengen, kunnen we die kansen gericht benutten en keuzes maken die bijdragen aan de ontwikkeling van Drimmelen. Deze investeringen dragen bij aan een gemeente die ook op langere termijn aantrekkelijk, bereikbaar, leefbaar en sociaal sterk blijft. 

Keuzes blijven maken – doorkijk 2028 en verder

De financiële opgaven die op ons afkomen maken het noodzakelijk om de komende jaren duidelijke keuzes te maken. Hoewel de begroting voor 2027 sluitend is, laat het meerjarenperspectief zien dat er voor de jaren 2028 tot en met 2030 een aanzienlijke opgave ligt.

Dat vraagt om scherpe prioritering. Wat heeft prioriteit? Welke activiteiten dragen het meest bij aan onze maatschappelijke doelen? Wat kan anders worden georganiseerd, wat kan worden uitgesteld, en waar zijn keuzes onvermijdelijk? Financiële verantwoordelijkheid, transparantie en bestuurlijke daadkracht zijn daarbij noodzakelijk.

Deze begroting vormt daarmee niet het eindpunt, maar het begin van een proces: 

Het college kiest daarbij voor een open en transparant proces. Wij willen samen met uw raad stap voor stap werken aan een financieel duurzaam perspectief voor de gemeente Drimmelen. Daarbij zoeken wij naar een evenwicht tussen financiële haalbaarheid, maatschappelijke effecten en de ambities die wij voor onze gemeente hebben vastgesteld, zodat ook de volgende generaties kunnen blijven rekenen op een sterke gemeente. Want die ambitie blijven we, ondanks de financiële uitdagingen die we hierbij tegenkomen, nastreven.

Voor de jaren 2028 tot en met 2030 zijn nog niet alle oplossingen uitgewerkt.  In 2027 zetten wij een traject in om tot deze oplossingen te komen. 

De eerste uitgangspunten willen wij verwerken in de Kadernota 2028. De keuzes die daaruit voortkomen worden vervolgens uitgewerkt in de begroting 2028. Zo werken wij stap voor stap toe naar een duurzaam en structureel sluitende meerjarenbegroting.

Onzekerheden blijven

De begroting 2027-2030 is opgesteld op basis van de informatie die op dit moment beschikbaar is. Tegelijkertijd blijven verschillende ontwikkelingen van invloed op onze financiële positie. Zoals ook in voorgaande jaren bestaat onzekerheid over eventuele aanvullende financiële compensatie vanuit het Rijk. We hebben daarom het begrotingsadvies van de VNG gevolgd. De VNG roept op om voor 2027 de begroting (structureel) sluitend te maken, maar de effecten van de kortingen en keuzes transparant weer te geven. 

Naast de ontwikkelingen rondom het gemeentefonds zijn er andere externe factoren die invloed hebben op onze financiële positie. Geopolitieke ontwikkelingen, inflatie en schommelingen in de prijzen van grondstoffen en energie kunnen direct doorwerken in de kosten waarmee de gemeente wordt geconfronteerd.

Tegen deze achtergrond werken wij aan een financieel gezonde gemeente die in staat is om op veranderende omstandigheden in te spelen. Daarbij blijven een gezond financieel beleid en een verantwoorde inzet van onze reserves noodzakelijk.

In 2027 zetten wij samen met uw raad stappen om onze ambities voor Drimmelen waar te maken. De komende periode vraagt om duidelijke keuzes en scherpe prioriteiten, maar biedt ook kansen om verder te bouwen aan onze gemeente. Daarbij houden we vast aan een heldere lijn: eerst de basis op orde en vervolgens bewust kiezen waar we onze middelen voor inzetten. Zo geven we stap voor stap invulling aan ‘Een nieuwe koers vooruit’ en bouwen we verder aan een financieel gezonde, sterke en toekomstbestendige gemeente.

Namens het college,

Wilma Alink
Wethouder Financiën

In deze begroting treft u de belangrijkste beleidsvoornemens aan voor het jaar 2027, zoals opgenomen in de vier gemeentelijke programma’s. We besteden aandacht aan de belangrijkste ontwikkelingen in de verplichte paragrafen conform het Besluit Begroting en Verantwoording provincies en gemeenten (BBV), waaronder het weerstandsvermogen, het grondbeleid en de lokale heffingen. 

Deze samenvatting biedt u inzicht in de financiële situatie van de gemeente Drimmelen en hoe deze naar verwachting zal ontwikkelen.

Programma 1: Burger en Bestuur

Het college zet in op het vergroten van de veiligheid en het bijbehorend veiligheidsgevoel in alle kernen van onze gemeente. Dat doen we onder andere aan de hand van het gezegde: 'voorkomen is beter dan genezen'. We zetten vooral in  op preventie en signalering.

We onderzoeken in 2027 in hoeverre we kunnen werken met één loket voor stichtingen, verenigingen en vrijwilligers. Daarnaast treedt de participatieverordening per 1 januari 2027 in werking. Met onder andere die kaders borgen we participatie van onze inwoners in onze processen en activiteiten.

Programma 2: Openbare Ruimte

De gemeente investeert in een klimaatbestendige en biodiverse leefomgeving. Daarom werken we onder andere aan een nieuw Uitvoeringsprogramma Klimaatadaptatie 2027-2030. We zetten blijvend in op het verbeteren van de leefbaarheid in de open ruimte. Dat doen we onder andere door het doorontwikkelen van het maaibeleid en het groenonderhoudsplan. 

In programma 1 hebben we het over veiligheid. Het onderhoud van onze straten en openbare ruimte draagt daar ook aan bij. We zetten in op veranderingen op gebied van mobiliteit. Denk daarbij onder andere aan het uitbreiden van laadinfrastructuur en veranderend verkeersaanbod als gevolg van nieuwbouwwijken.

Programma 3: Ruimte, Wonen, Duurzaamheid en Economie

Op gebied van wonen blijven we ambitieus: de komende vier jaar willen we 800 woningen realiseren. Om deze ambitie te halen zetten we onder andere in op creatieve oplossingen zoals herstructurering en transformatie. Daarnaast leggen we in de eerste helft van 2027 de laatste hand aan het Volkshuisvestelijk Programma.

We verduurzamen langs vijf samenhangende thema’s: energietransitie, duurzaam ondernemen en circulariteit, klimaatadaptatie, natuur en biodiversiteit en duurzame mobiliteit. Op gebied van duurzaamheid zoeken we expliciet de samenwerking in de regio. Denk aan projecten als Powerport en Nederwiek 3.

Op het gebied van economie en recreatie zetten we in op onze ontwikkeling als recreatiegemeente. Belangrijke pijlers daarin zijn de Biesbosch, de Zuiderwaterlinie en ons vitale platteland.

Programma 4: Sociaal Domein

De landelijke budgetdruk op het Sociaal Domein neemt toe. In deze begroting hebben we de landelijke adviezen daaromtrent overgenomen.

Door de versterking van de sociale basis, de verdere ontwikkeling van de toegang en de implementatie van gemaakte beleidskeuzes en inkooptrajecten zorgen we voor passende ondersteuning, preventie en zelfredzaamheid.
De resultaten uit de inkooptrajecten voor jeugdhulp via Regio WBO worden geïmplementeerd. Zo implementeren we onder andere het Stevige Lokale Team. Ook zetten we in op passende huisvesting voor het onderwijs middels het Integraal Huisvestingsplan (IHP) 2027 2030.

We verbinden zorg, welzijn, sport, gezondheid en onderwijs nadrukkelijk met elkaar, zodat inwoners eerder passende ondersteuning krijgen en problemen sneller worden gesignaleerd.  We werken daarbij doelgericht, maken duidelijke keuzes en kijken kritisch naar wat nodig en haalbaar is. We willen onze inwoners zelfredzamer laten zijn door collectieve voorzieningen en het preventieve aanbod te verbreden. Daarnaast werken we aan nieuw accommodatiebeleid dat bijdraagt aan onze doelen op gebied van het versterken van sociale cohesie. 

Paragrafen

Weerstandsvermogen en Risicobeheersing

De financiële positie van de gemeente blijft in 2027 gezond. De gemeente beschikt over een ruim weerstandsvermogen en voldoende capaciteit om financiële risico's op te vangen. Tegelijkertijd laten de financiële kengetallen zien dat de financiële ruimte de komende jaren geleidelijk afneemt door investeringen, een oplopende schuldpositie en druk op de structurele begrotingsruimte. Deze ontwikkelingen vragen om aandacht, maar geven geen aanleiding om te spreken van een acute financiële kwetsbaarheid. De kengetallen functioneren vooral als signalen dat blijvende aandacht nodig is voor de balans tussen ambities, investeringen en financiële draagkracht. Daarmee vormen zij een belangrijke basis voor toekomstige bestuurlijke keuzes en financiële sturing.

Lokale Heffingen

Door onderhoud en vernieuwing van onder andere onze rioleringen en het vernieuwen van afvalcontracten staat de lokale lastendruk voor afvalstoffen- en rioolheffing onder druk. Door gelijkmatige inzet van bijbehorende voorzieningen dempen we de lastenstijgingen. Kwijtschelding is mogelijk voor inwoners met een inkomen op bijstandsniveau. 

Onderhoud Kapitaalgoederen

Kapitaalgoederen laten zich onderscheiden in wegen, openbare verlichting, civiele kunstwerken, riolering, water, groen en gebouwen. Op grond van de vigerende meerjarige plannen voor groot onderhoud wordt de komende jaren € 2,25 miljoen aan voorzieningen voor groot onderhoud gedoteerd. Dit betreft voorzieningen voor wegen, gebouwen en vanaf 2027 is er ook een voorziening voor sportaccommodaties ingesteld. De exploitatielast voor de kosten van klein onderhoud zullen circa € 4,67 miljoen per jaar bedragen. 2027 zal een jaar met een investeringsvolume zijn van € 7,14 miljoen, zoals opgenomen in de paragraaf onderhoud kapitaalgoederen, waarvan riolering € 4,26 miljoen bedraagt. 

Financiering

De gemeente trekt in 2027 € 15,4 miljoen aan langlopende financiering aan. De omslagrente stijgt naar 1,5%. De langlopende schuld komt uit op € 52 miljoen eind 2027. De financieringslasten zijn ingepast in de begroting.

Bedrijfsvoering

We zetten stappen op gebied van personeelsbeleid. We gaan aan de slag met een strategisch personeelsplan en maken per 1 januari 2027 de overstap naar een toekomstbestendig functiewaarderingssysteem HR21. Op gebied van ICT zijn we scherp op de ontwikkelingen rondom AI en nieuwe wet- en regelgeving rondom NIS2 en Cbw. Daarnaast werken we samen aan de doorontwikkeling van onder andere onze financiële applicatie.  Daarmee willen we ervoor zorgen dat het systeem onze planning- en controlcyclus optimaal ondersteunt.

Verbonden Partijen

De gemeente Drimmelen werkt samen met diverse verbonden partijen om gemeentelijke taken efficiënt en effectief uit te voeren. De grootste financiële bijdragen gaan in 2027 naar de Veiligheidsregio Midden- en West-Brabant, de GGD West-Brabant en MidZuid. Een belangrijke ontwikkeling is de regionale transformatie van de jeugdhulp, waarbij een aantal CJG-functionaliteiten per 1 januari 2027 worden ondergebracht in de Stevige Lokale Teams. Daarnaast blijven financiële beheersing, cyberweerbaarheid, informatiebeveiliging en de beheersing van risico’s belangrijke aandachtspunten binnen de samenwerking met verbonden partijen.

Grondbeleid

Het gemeentelijk grondbeleid is gericht op een toekomstbestendige en zorgvuldige inzet van beschikbare ruimte, met oog voor maatschappelijke en financiële meerwaarde. De gemeente hanteert een richtinggevend grondbeleid en kiest per ontwikkeling bewust voor een actieve, samenwerkende of faciliterende rol. In de periode 2022 t/m 2030 hebben we de ambitie om 1.500 woningen toe te voegen met gemiddeld 200 woningen per jaar.

Wet Open Overheid (WOO)

In 2027 gaan we verder met het werken aan de actieve openbaarmaking van diverse gemeentelijke stukken. We voldoen aan de wettelijke verplichting en lopen op schema met de landelijke ontwikkelingen.

Financiële begroting

De gemeente krijgt het grootste deel van haar inkomsten van het Rijk. Dit gebeurt via het gemeentefonds en via specifieke uitkeringen die bedoeld zijn voor een bepaald doel, zoals bijvoorbeeld bijstandsverlening. Daarnaast ontvangt de gemeente ook geld van inwoners en bedrijven. Dit zijn lokale belastingen, zoals de onroerendezaakbelasting (OZB), en vergoedingen voor gemeentelijke diensten, zoals het aanvragen van vergunningen, het ophalen van huisvuil en het verstrekken van paspoorten. Tot slot gebruikt de gemeente ook geld uit haar eigen reserves om bepaalde uitgaven te kunnen doen. 

Meerjarige ontwikkeling van baten en lasten

De totale baten (inkomsten) bedragen in 2027 naar verwachting € 95 miljoen, tegenover € 91 miljoen in 2026. De grootste inkomstenbron is het gemeentefonds. Deze belangrijkste inkomstenbron staat onder druk. Gemeenten staan landelijk voor het zogeheten ravijnjaar. Ook de gemeente Drimmelen ziet dat de inkomsten vanuit dit gemeentefonds in de komende begrotingsperiode dalen. Met de scherpste daling in 2028.

Eventuele compensatie voor deze daling zou de komende jaren kunnen komen vanuit Specifieke Uitkeringen. Maar het feit dat deze uitkeringen tijdelijk zijn en zelden jaren vooruit worden beschikt, maakt dat de programmabaten in ieder geval de komende jaren niet compenseren voor de daling in het gemeentefonds. Mogelijke nieuwe SPUK's worden namelijk pas opgenomen in de begroting als er een officiële beschikking is afgegeven. Zolang die er niet is, worden deze middelen niet meegenomen in de meerjarige raming. 

De totale programmalasten (uitgaven) laten een iets dalende trend zien. De wettelijke taken waar we als gemeente voor staan binnen deze programma's worden niet minder. Daarom vraagt het gegeven van dezelfde taken, met als gevolg de gepresenteerde programmalasten, en dalende inkomsten uit het gemeentefonds om zorgvuldige keuzes en sturing binnen de beschikbare middelen, zodat de gemeentelijke financiën structureel in evenwicht blijven.

We hebben een slag gemaakt met het op orde brengen van de formatie. Daarover bent u geïnformeerd aan de hand van de Raadsinformatiebrief Personeel – formatie op orde. De impact van deze RIB is verwerkt in deze meerjarenbegroting.

Meerjarige ontwikkeling van het structurele saldo

De begroting bestaat uit structurele en incidentele baten en lasten. Structurele posten hebben een terugkerend karakter en beïnvloeden de financiële positie op lange termijn. Volgens de begrotingsregels moeten structurele lasten worden gedekt door structurele baten. Dat betekent dat vaste uitgaven (zoals personeelslasten) moeten worden bekostigd uit vaste inkomsten (zoals algemene uitkeringen en lokale heffingen). Een positief structureel saldo betekent dat de structurele baten hoger zijn dan de structurele lasten en de begroting dus structureel in evenwicht is. Naast het verschil tussen de structurele baten en lasten is ook het incidentele resultaat van invloed op het saldo.

Voor het begrotingsjaar 2027 is er sprake van een structureel begrotingssaldo van € 3.000 positief. De begrotingsjaren 2028 t/m 2030 laten een negatief structureel begrotingssaldo zien:

• 2028: € 4.171.000 negatief
• 2029: € 3.865.000 negatief
• 2030: € 4.243.000 negatief

Meerjarige ontwikkeling van reserves

De gemeentelijke reserves nemen de komende jaren naar verwachting af, omdat ze beleidsmatig worden ingezet. De inzet komt vooral uit de bestemmingsreserves, die bedoeld zijn voor specifieke doelen. Daarnaast beschikt Drimmelen over een algemene reserve, die dient als buffer voor financiële tegenvallers. Deze reserve draagt bij aan een stabiel financieel beleid en voorkomt dat er bij onverwachte kosten direct maatregelen nodig zijn. In begrotingsjaar 2027 zetten we de algemene reserve voor € 1,195 miljoen in als structureel dekkingsmiddel voor structurele lasten. Deze inzet van de algemene reserve voldoet aan de voorschriften van de toezichthouder. In de meerjarenbegroting 2028-2030 is deze structurele onttrekking niet begroot.

In 2027 is er een onttrekking uit de reserves van € 3.492.000, waarmee een deel van de uitgaven wordt gedekt.