1. Burger en bestuur | Begroting 2027

1.1 Veiligheid en handhaving

Wat willen we bereiken?

Een veilige gemeente met duidelijke grenzen, actieve handhaving en inzet op preventie en samenwerking.

We leven in een tijd waarin de samenleving verhardt. Jammer genoeg zien we dit soms ook terug in onze gemeente. Veiligheid en handhaving draaien voor een belangrijk deel om het stellen en handhaven van grenzen. Dit geldt zowel voor eigen inwoners als voor mensen van buiten onze gemeente. We zijn duidelijk naar iedereen die te ver gaat, helemaal als het gaat om strafbare feiten. In onze gemeente is geen plaats voor criminaliteit, ondermijning of verhuftering. Behalve met handhaving verbeteren we veiligheid ook door preventie, vroegsignalering, weerbaarheid en samenwerking met maatschappelijke partners.

Wat gaan we daarvoor doen?

1.2 Dienstverlening en organisatie

Wat willen we bereiken?

Een toegankelijke en mensgerichte gemeentelijke organisatie die goed luistert, meedenkt, duidelijk communiceert en meetbaar betere dienstverlening levert

De inwoners van onze gemeente verdienen een gemeentelijke organisatie die er voor hen is en oog heeft voor hun ideeën, vragen en zorgen. We willen de organisatie van het gemeentehuis doorontwikkelen en een stap vooruitzetten in de dienstverlening. We hebben hiervoor concrete plannen om met elkaar de kwaliteit meetbaar te verhogen.

Wat gaan we daarvoor doen?

1.3 Participatie en dorpsgericht werken

Wat willen we bereiken?

We willen de participatie versterken en verbeteren

Participatie betekent meedoen en meedenken. De gemeente heeft de inwoners nodig om te komen tot mooie plannen op alle terreinen waarmee we bezig zijn. Dit kan bijvoorbeeld gaan om woningbouw, groenvoorziening of onze maatschappelijke accommodaties, zoals de sportverenigingen en de dorpshuizen. We willen de participatie versterken en verbeteren om zo inwoners nog meer en tijdig mee te nemen in de planvorming.

Daarbij hebben we expliciet aandacht voor de zwijgende meerderheid, jongeren, praktisch opgeleiden, mensen met een beperking en inwoners die normaal niet naar participatieavonden komen.

Wat gaan we daarvoor doen?

Wat gaat programma 1 kosten?

Onderstaande programmatabel laat per thema de meerjarige ontwikkeling zien van de begrote bedragen. In de kolommen Begroting 2027-2030 zijn de bedragen opgenomen van de thans voorliggende Meerjarenbegroting.

In de kolom Mutatie 2027 (grijs) is de mutatie ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze na de Voorjaarsnota 2026 waren begroot opgenomen.

Tabel 1-1: Overzicht lasten en baten programma 1 (bedragen x €1.000)
Programma 1: Burger en bestuur		Realisatie		Begroting 2026		Begroting 2027		Begroting		Mutatie 2027		Begroting		Begroting		Begroting
										t.o.v. begroting 2027
Nr	Thema / taakveld	2025		na wijzigingVJN		na VJN 2026		2027		na VJN 2026		2028		2029		2030
Lasten
1.1	Veiligheid	-2.868	N	-3.042	N	-3.042	N	-3.279	N	-237	N	-3.278	N	-3.278	N	-3.277	N
1.2	Dienstverlening en samenwerking met de dorpen	-3.365	N	-3.623	N	-3.538	N	-3.954	N	-416	N	-3.889	N	-3.760	N	-3.860	N
1.3	Levendige dorpen	-245	N	-264	N	-264	N	-307	N	-44	N	-307	N	-307	N	-307	N
Totaal lasten		-6.478	N	-6.928	N	-6.844	N	-7.540	N	-696	N	-7.475	N	-7.345	N	-7.444	N
Baten
1.1	Veiligheid	24	V	43	V	43	V	44	V	1	V	44	V	44	V	44	V
1.2	Dienstverlening en samenwerking met de dorpen	1.217	V	858	V	902	V	862	V	-40	N	814	V	502	V	502	V
1.3	Levendige dorpen	0	V	0	V	0	V	0	V	0	V	0	V	0	V	0	V
Totaal baten		1.241	V	901	V	946	V	906	V	-40	N	857	V	545	V	545	V
Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves		-5.237	N	-6.027	N	-5.898	N	-6.635	N	-736	N	-6.617	N	-6.800	N	-6.899	N
Mutatie reserves
0.10	Storting reserves	-41	N	0	V	0	V	0	V	0	V	0	V	0	V	0	V
0.10	Onttrekking reserves	94	V	52	V	52	V	47	V	-6	N	47	V	47	V	47	V
Totaal mutatie reserves		53	V	52	V	52	V	47	V	-6	N	47	V	47	V	47	V
Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves		-5.184	N	-5.975	N	-5.846	N	-6.588	N	-742	N	-6.570	N	-6.753	N	-6.852	N

Onderstaande tabel bevat per thema een toelichting van de mutaties ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze in de begroting 2026 na wijziging was opgenomen.

Mutaties op de taakvelden die het gevolg zijn van de bijstelling van kapitaallasten (wijziging in afschrijvingen of rentetoerekening) of het gevolg van de doorbelasting van salarislasten (ambtelijke uren), worden niet separaat toegelicht. Voor eventuele mutaties op de salarislasten verwijzen wij naar de Raadsinformatiebrief Personeelsbegroting - formatie op orde.

De verschillen hebben een omvang van tenminste € 25.000 en worden op hoofdlijnen toegelicht.

Tabel 1-2: Verschillenanalyse jaarlaag 2027 ten opzichte van begroting 2027 na VJN 2026 (bedragen x € 1.000)
Programma 1: Burger en bestuur		Bedrag
Lasten
1.1	Veiligheid	-237	N
1.2	Dienstverlening en samenwerking met de dorpen	-416	N
1.3	Levendige dorpen	-44	N
Totale lasten		-696	N
Baten
1.1	Veiligheid	1	V
1.2	Dienstverlening en samenwerking met de dorpen	-40	N
1.3	Levendige dorpen	0	V
Totale baten		-40	N
Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves		-736	N
Mutatie reserves
0.10	Storting reserves	0	V
0.10	Onttrekking reserves	-6	N
Totaal mutatie reserves		-6	N
Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves		-742	N

Thema Veiligheid

Bijdrage aan de veiligheidsregio (€ 97.000 nadelig)
De bijdrage aan de veiligheidsregio is toegenomen met € 97.000. Dit wordt met name veroorzaakt door de stijgende prijzen van goederen en diensten als gevolg van de oorlog in het Midden-Oosten. Dit kan onvoldoende worden gecompenseerd met de beschikbare loon- en prijscompensatie. De veiligheidsregio wil zich in 2027 vooral richten op de risico’s: uitval van vitale infrastructuur, maatschappelijke onrust en extreem weer.

Thema Dienstverlening en samenwerking met de dorpen

Contributie Fonds GGU (€ 41.000 nadelig)
De contributie aan het Fonds Gezamenlijke Gemeentelijke Uitvoering (GGU) van de VNG is aangepast aan de begrote contributie in 2027. Dit resulteert in een begrotingswijziging van € 41.000 nadelig.

College van B&W (€ 47.000 nadelig)

Voor het college van B&W zijn de representatiekosten en de studiekosten van het programma overhead naar programma burger en bestuur verplaatst. Dit is gedaan om deze kosten aan het juiste taakveld toe te rekenen om zo aan de financiële richtlijnen te voldoen. Daarnaast zijn de representatiekosten verhoogd, omdat het daadwerkelijke budget niet meer toereikend genoeg was.

Thema Levendige dorpen

De afwijkingen zijn gevolg van diverse kleine mutaties.