3. Ruimte, wonen, duurzaamheid en economie | Begroting 2027

3.1 Woningbouw

Wat willen we bereiken?

Realiseren van 800 woningen (of definitieve plannen) in alle dorpen met focus op betaalbaarheid, duurzaamheid, toekomstbestendigheid en doorstroming

Omschrijving

De druk op de woningmarkt in Drimmelen is voelbaar. Jong en oud komen moeilijk aan een woning, starters verlaten hun dorp en ouderen kunnen niet doorstromen. Dat vraagt om actie. We hebben de ambitie om de komende 4 jaar 800 woningen te realiseren of naar definitieve bouwplannen te brengen, verdeeld over al onze dorpen. Bouwen is meer dan stenen stapelen. Het gaat om betaalbare, duurzame en toekomstbestendige woningen voor de juiste doelgroepen, in een groene omgeving die past bij het karakter van onze dorpen. We bouwen voor starters, gezinnen én ouderen. En we bouwen op een manier die de leefbaarheid van onze dorpen versterkt.

Wat gaan we daarvoor doen?

3.2 Duurzaamheid

Wat willen we bereiken?

Realistische, betaalbare en sociaal rechtvaardige energietransitie met behoud van landschap en leefbaarheid

Drimmelen staat voor grote opgaven op het gebied van duurzaamheid. De energietransitie, klimaatadaptatie en de druk van grootschalige energieinfrastructuur zoals Powerport vragen om heldere keuzes en bestuurlijke regie. Wij kiezen voor een aanpak die realistisch, betaalbaar en sociaal rechtvaardig is. De transitie mag niet ten koste gaan van inwoners die het financieel moeilijk hebben en mag het unieke landschappelijke en agrarische karakter van onze gemeente niet aantasten.

Wat gaan we daarvoor doen?

3.3 Economie, recreatie en toerisme

Wat willen we bereiken?

Bloeiende en sterk lokaal verbonden economie

Een bloeiende en sterk lokaal verbonden economie is de motor van onze levendige dorpen. Onze ondernemers verdienen een gemeente die hen ondersteunt, meedenkt, ruimte geeft en snel schakelt. We willen het ondernemersklimaat versterken door te zorgen voor duidelijkheid, snelheid en toegankelijkheid met als grondhouding: “ja, mits”. Drimmelen wil zich verder ontwikkelen als recreatiegemeente, met de Biesbosch, de Zuiderwaterlinie en ons vitale platteland als aantrekkelijke pijlers. We zetten in op kwaliteit, spreiding van toeristen over de kernen en een goede balans met natuur en landschap. Zo zorgen we voor werkgelegenheid, een gezonde toeristisch-economische sector en vitaliteit van onze dorpen. Ook richting de toekomst.

Wat gaan we daarvoor doen?

Wat gaat programma 3 kosten?

Onderstaande programmatabel laat per thema de meerjarige ontwikkeling zien van de begrote bedragen. In de kolommen Begroting 2027-2030 zijn de bedragen opgenomen van de thans voorliggende Meerjarenbegroting.

In de kolom Mutatie 2027 (grijs) is de mutatie ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze na de Voorjaarsnota 2026 waren begroot opgenomen.

Tabel 3-1: Overzicht lasten en baten programma 3 (bedragen x €1.000)
Programma 3: Ruimte, Wonen, Duurzaamheid en Economie		Realisatie		Begroting 2026		Begroting 2027		Begroting		Mutatie 2027		Begroting		Begroting		Begroting
										t.o.v. begroting 2027
Nr	Thema / taakveld	2025		na wijziging		na VJN 2026		2027		na VJN 2026		2028		2029		2030
Lasten
3.1	Woningbouw en ruimte	-7.482	N	-7.331	N	-7.764	N	-8.164	N	-400	N	-6.919	N	-4.622	N	-4.566	N
3.2	Duurzaamheid	-5.167	N	-6.533	N	-6.067	N	-5.799	N	268	V	-5.945	N	-5.485	N	-5.485	N
3.3	Economie, Toerisme en Recreatie	-1.470	N	-1.367	N	-1.388	N	-1.458	N	-70	N	-1.539	N	-1.526	N	-1.527	N
Totaal lasten		-14.124	N	-15.230	N	-15.219	N	-15.420	N	-201	N	-14.402	N	-11.632	N	-11.578	N
Baten
3.1	Woningbouw en ruimte	5.982	V	4.521	V	5.223	V	5.245	V	22	V	4.530	V	2.094	V	2.094	V
3.2	Duurzaamheid	5.375	V	5.631	V	5.131	V	5.783	V	652	V	5.790	V	5.196	V	5.190	V
3.3	Economie, Toerisme en Recreatie	639	V	459	V	459	V	494	V	35	V	487	V	487	V	487	V
Totaal baten		12.020	V	10.611	V	10.813	V	11.522	V	709	V	10.806	V	7.777	V	7.771	V
Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves		-2.104	N	-4.619	N	-4.406	N	-3.899	N	508	V	-3.596	N	-3.856	N	-3.807	N
Mutatie reserves
0.10	Storting reserves	-5	N	-563	N	-150	N	-171	N	-21	N	-272	N	-155	N	-155	N
0.10	Onttrekking reserves	23	V	1.095	V	73	V	766	V	693	V	268	V	268	V	268	V
Totaal mutatie reserves		18	V	532	V	-77	N	595	V	672	V	-3	N	114	V	114	V
Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves		-2.086	N	-4.087	N	-4.483	N	-3.304	N	1.179	V	-3.599	N	-3.742	N	-3.694	N

Onderstaande tabel bevat per thema een toelichting van de mutaties ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze in de begroting 2026 na wijziging was opgenomen.

Mutaties op de taakvelden die het gevolg zijn van de bijstelling van kapitaallasten (wijziging in afschrijvingen of rentetoerekening) of het gevolg van de doorbelasting van salarislasten (ambtelijke uren), worden niet separaat toegelicht. Voor eventuele mutaties op de salarislasten verwijzen wij naar de Raadsinformatiebrief Personeelsbegroting - formatie op orde.

De verschillen hebben een omvang van tenminste € 25.000 en worden op hoofdlijnen toegelicht.

Tabel 3-2: Verschillenanalyse jaarlaag 2027 ten opzichte van begroting 2027 na VJN 2026 (bedragen x € 1.000)
Programma 3: Ruimte, Wonen, Duurzaamheid en Economie		Bedrag
Lasten
3.1	Woningbouw en ruimte	-400	N
3.2	Duurzaamheid	268	V
3.3	Economie, Toerisme en Recreatie	-70	N
Totale lasten		-201	N
Baten
3.1	Woningbouw en ruimte	22	V
3.2	Duurzaamheid	652	V
3.3	Economie, Toerisme en Recreatie	35	V
Totale baten		709	V
Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves		508	V
Mutatie reserves
0.10	Storting reserves	-21	N
0.10	Onttrekking reserves	693	V
Totaal mutatie reserves		672	V
Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves		1.179	V

Thema Woningbouw en ruimte

Beheer overige gebouwen en gronden (€ 28.000 nadelig)

Voor de uitwerking van de dorpsvisie is de inzet van externe partijen noodzakelijk. Hiervoor is structureel € 28.000 opgenomen.

Milieubeheer (€26.000 nadelig)

De bijdrage aan de Omgevingsdienst Midden en West- Brabant is aangepast aan de vastgestelde meerjarenraming van deze verbonden partij. De structurele toename van de bijdrage is € 26.000.

Ruimte en leefomgeving (€ 23.000 nadelig per saldo)

De bijdrage voor de gemeenschappelijke regeling RWB is administratief verplaatst. Nadelig effect voor dit taakveld € 58.000 maar dat wordt gecompenseerd door een verlaging met hetzelfde bedrag onder taakveld 0.1. Het budget voor het opstellen van een omgevingsplan (advies en onderzoekskosten) voor de Omgevingswet is met € 35.000 naar beneden bijgesteld.

Grondexploitatie (neutraal)

Voor de lasten en baten die betrekking hebben op de gemeentelijke grondexploitatie wordt een administratieve wijziging doorgevoerd. De stortingen in de reserves worden verlaagd en voor hetzelfde bedrag binnen de juiste economische categorie van de respectievelijke programma's (3 en algemene dekkingsmiddelen) opgenomen.

Wonen en bouwen (€ 53.000 nadelig)

Voor nieuwbouwprojecten in de opstartfase heeft de gemeenteraad op 12 september 2024 de nota kostenverhaal vastgesteld en daarbij besloten om jaarlijks € 150.000 uit de reserve grondexploitaties te alloceren voor het opstarten van nieuwe projecten. De uitwerking van dit besluit is thans in de meerjarenbegroting opgenomen. Tegenover deze last staat de onttrekking uit de reserve voor hetzelfde bedrag en werkt daarmee budgettair neutraal. De budgetten voor advies en onderzoekskosten volkshuisvesting zijn geactualiseerd en voor 2027 met € 53.000 verlaagd. Voor het opstellen van een huisvestingsverordening is de gedeeltelijke inzet van externe expertise noodzakelijk. Hiervoor is incidenteel € 50.000 begroot. Voor de dekking van deze € 50.000 wordt de algemene reserve aangewend.

Thema Duurzaamheid

Afval (€ 48.000 voordelig)

De mutaties binnen het taakveld afval o.a. (huisvuil, glas en oud papier, gft en textiel, beleid en de milieustraat) zijn aanzienlijk en divers. De grootste afwijkingen zijn:

Huisvuil, onderhoud, schadeherstel en ledigingskosten € 119.000 (nadelig)
GFT en textiel, onderhoud en ledigingskosten € 58.000 (voordelig)
Grof tuinafval, stortkosten € 25.000 (voordelig)
Overige, bijdrage aan gemeenschappelijke regeling € 103.000 (nadelig)
Milieustraat, stort en verwerkingskosten € 69.000 (voordelig)

Daarnaast hebben we te maken met extracomptabel toe te rekenen kosten te weten BTW toerekening, hogere salaris- en overheadlasten en hogere rentelasten. Dit is een (administratief) voordeel voor de begroting. De hogere lasten voor overhead en rente zijn op de programma's Overhead en Algemene dekkingsmiddelen verantwoord. Dit betreft het deel wat "terugverdiend" wordt middels de tarieven.

Bij de afvalverwijdering van huisvuil is sprake van zogenaamde gesloten financiering met 100% kostendekking. Op basis van dit uitgangspunt dient de onttrekking uit de egalisatievoorziening afval met € 51.000 te worden verlaagd. Daarnaast dient de opbrengst van de afvalstoffenheffing met € 419.000 toe te nemen.

Milieubeheer (€ 35.000 nadelig)

Binnen dit taakveld zijn de onderwerpen opgenomen die o.a. te maken hebben met Energietransitie, Powerport en Nederwiek 3 en SPUK- regelingen. De grootste afwijkingen zijn: Voor verschillende advies en onderzoekskosten, waaronder de lekcheck en energieadviseurs is in totaal € 90.000 benodigd. In de begroting 2027 was een budget opgenomen (eigen middelen) van € 190.000 voor advies en onderzoekskosten voor gebiedsfonds energie-infra. Vanwege onvoorziene rijksmiddelen kan het eigen gemeentelijk budget naar beneden bijgesteld worden. Verder wordt verwacht dat de kosten voor de MER € 100.000 lager zullen uitvallen en in 2027 ook geen extra personele inzet noodzakelijk is (€ 300.000). Voor het opstellen van een warmteprogramma wordt € 45.000 beschikbaar gesteld. Voor de kosten die verband houden met de proceskosten ontwerptafel powerport is € 100.000 beschikbaar gesteld.

Ook de baten die betrekking hebben op de verschillende SPUK (specifieke uitkeringen) uitkeringen rondom de Energiearmoede regeling en het Nationaal Isolatie Programma (€ 160.000), Powerport en Nederwiek 3 (€ 260.000) gelden worden hier begroot. Per saldo levert dit een voordeel op van € 420.000. Met betrekking tot de SPUK gelden wordt opgemerkt dat als de gemeente deze gelden niet kan uitgeven aan de daarvoor bestemde doelen, het restant aan het rijk moet worden terugbetaald.

Thema Economie, Toerisme en Recreatie

Vanwege de Spukregeling bedrijventerreinen wordt een budget opgenomen van € 45.000 voor advies en onderzoekskosten. Voor de lasten ontvangen wij voor hetzelfde bedrag een bijdrage van de gemeente Oosterhout. De regeling wordt ook door de gemeente Oosterhout uitgevoerd. Het ondernemersfonds is van de baan en derhalve heeft de gemeente hiervoor geen kosten meer. Het noodzakelijke budget wordt met € 33.000 verlaagd.

Het tarief van de toeristenbelasting wordt jaarlijks geïndexeerd. Dit betekend voor 2027 een verhoging van 3% (0,05 euro). Daarnaast wordt vanwege verruiming van de heffingsmogelijkheden (o.a. bij overnachtingen bij evenementen) een toename van de opbrengst verwacht. Op basis hiervan wordt de opbrengst van de (water)toeristenbelasting met € 32.500 verhoogd.

Mutatie reserves

Het voordeel op reserves bestaat uit een onttrekking ter dekking van de kosten die verband houden met het opstellen van een huisvestingsverordening aandachtsgroepen (€ 50.000), de dekking van de kosten die verband houden met de woningbouwprojecten in de opstartfase (€ 150.000) en de onttrekking uit de reserve realisatiestimulans ter dekking van de kosten die aan de implementatie van de realisatie toegerekend kunnen worden (€ 497.000).