4. Sociaal domein | Begroting 2027

4.1 Onderwijs, jeugd en gezondheid

Wat willen we bereiken?

Goed onderwijs, passende zorg, preventie en gezondheid vormen samen de basis voor een sterke en toekomstbestendige samenleving

Goed onderwijs, passende zorg, preventie en gezondheid vormen samen de basis voor een sterke en toekomstbestendige samenleving. Daarom investeren we de komende jaren in goede en toegankelijke voorzieningen voor onze inwoners, met extra aandacht voor kinderen, jongeren, ouderen en kwetsbare inwoners. We zetten in op passende huisvesting voor het onderwijs, toegankelijke en betaalbare zorg, sterke lokale ondersteuning en een gezonde leefomgeving. Zo bouwen we aan een gemeente waarin iedereen mee kan doen en kansen krijgt om zich te ontwikkelen.

We verbinden zorg, welzijn, sport, gezondheid en onderwijs nadrukkelijk met elkaar, zodat inwoners eerder passende ondersteuning krijgen en problemen sneller worden gesignaleerd. Samenwerking met maatschappelijke partners staat daarbij centraal. We werken doelgericht, maken duidelijke keuzes en kijken kritisch naar wat nodig en haalbaar is. De gemeente houdt regie op het sociaal domein en bewaakt de samenhang, de kwaliteit en de resultaten.

Wat gaan we daarvoor doen?

4.2 Participatie en schuldenproblematiek

Wat willen we bereiken?

Iedereen heeft recht op een sociaal minimum en op de mogelijkheid om mee te doen in de samenleving

Iedereen heeft recht op een sociaal minimum en op de mogelijkheid om mee te doen in de samenleving. Het Rijk is daar in de basis aan zet, maar lokaal kunnen wij het verschil maken. We willen dat elke inwoner van Drimmelen voelt dat hij of zij er écht toe doet ongeacht inkomen, achtergrond of situatie. Zelfredzaamheid en het zoveel mogelijk mensen in hun kracht laten is het belangrijkste uitgangspunt van ons sociaal beleid. Wie zorg écht nodig heeft, krijgt die altijd. De beoordeling van persoonlijke situaties blijft mensenwerk, geen systeemwerk. Bij schulden zorgen we voor ademruimte en begeleiding, zodat problemen niet verder escaleren.

Wat gaan we daarvoor doen?

4.3 Sociale structuur, sport en zorg

Wat willen we bereiken?

De kracht van onze gemeente zit in de betrokkenheid van onze inwoners en de vitaliteit van onze dorpen

De kracht van onze gemeente zit in de betrokkenheid van onze inwoners en de vitaliteit van onze dorpen. Een toekomstbestendige samenleving vraagt om goede en toegankelijke voorzieningen, sterke sociale netwerken en passende ondersteuning voor inwoners die dat nodig hebben. Sportaccommodaties, dorpshuizen en andere maatschappelijke voorzieningen spelen daarin een belangrijke rol. Het zijn plekken waar mensen elkaar ontmoeten, actief blijven en samen bouwen aan leefbare en sterke kernen. We werken dorpsgericht en kijken per kern welke voorzieningen, ondersteuning en ontmoetingsplekken nodig zijn om leefbaarheid en sociale samenhang te versterken.

Wat gaan we daarvoor doen?

Wat gaat programma 4 kosten?

Onderstaande programmatabel laat per thema de meerjarige ontwikkeling zien van de begrote bedragen. In de kolommen Begroting 2027-2030 zijn de bedragen opgenomen van de thans voorliggende Meerjarenbegroting.

In de kolom Mutatie 2027 (grijs) is de mutatie ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze na de Voorjaarsnota 2026 waren begroot opgenomen.

Tabel 4-1: Overzicht lasten en baten programma 4 (bedragen x €1.000)
Programma 4: Sociaal domein		Realisatie		Begroting 2026		Begroting 2027		Begroting		Mutatie 2027		Begroting		Begroting		Begroting
										t.o.v. begroting 2027
Nr	Thema / taakveld	2025		na wijziging		na VJN 2026		2027		na VJN 2026		2028		2029		2030
Lasten
4.1	Onderwijs, Jeugd en gezondheid	-15.121	N	-16.287	N	-15.851	N	-16.827	N	-976	N	-17.176	N	-16.934	N	-16.922	N
4.2	Participatie en schuldenproblematiek	-14.185	N	-15.160	N	-14.657	N	-15.269	N	-613	N	-15.190	N	-15.190	N	-15.190	N
4.3	Sociale structuur, sport en zorg	-14.277	N	-13.836	N	-13.647	N	-15.061	N	-1.414	N	-15.197	N	-13.844	N	-13.869	N
Totaal lasten		-43.583	N	-45.283	N	-44.155	N	-47.157	N	-3.002	N	-47.563	N	-45.968	N	-45.981	N
Baten
4.1	Onderwijs, Jeugd en gezondheid	1.224	V	959	V	631	V	814	V	184	V	1.165	V	951	V	951	V
4.2	Participatie en schuldenproblematiek	10.435	V	10.735	V	10.093	V	10.249	V	156	V	9.999	V	9.999	V	9.999	V
4.3	Sociale structuur, sport en zorg	2.658	V	1.907	V	1.551	V	1.846	V	294	V	1.920	V	1.798	V	1.544	V
Totaal baten		14.317	V	13.601	V	12.275	V	12.909	V	635	V	13.084	V	12.749	V	12.494	V
Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves		-5.633	N	-31.682	N	-31.880	N	-34.248	N	-2.368	N	-34.478	N	-33.220	N	-33.486	N
Mutatie reserves
0.10	Storting reserves	0	V	0	V	0	V	0	V	0	V	0	V	0	V	0	V
0.10	Onttrekking reserves	914	V	769	V	769	V	855	V	86	V	795	V	795	V	795	V
Totaal mutatie reserves		914	V	769	V	769	V	855	V	86	V	795	V	795	V	795	V
Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves		-4.719	N	-30.914	N	-31.112	N	-33.393	N	-2.281	N	-33.683	N	-32.424	N	-32.691	N

Onderstaande tabel bevat per thema een toelichting van de mutaties ten opzichte van de jaarschijf 2027 zoals deze in de begroting 2026 na wijziging was opgenomen.

Mutaties op de taakvelden die het gevolg zijn van de bijstelling van kapitaallasten (wijziging in afschrijvingen of rentetoerekening) of het gevolg van de doorbelasting van salarislasten (ambtelijke uren), worden niet separaat toegelicht. Voor eventuele mutaties op de salarislasten verwijzen wij naar de Raadsinformatiebrief Personeelsbegroting - formatie op orde.

De verschillen hebben een omvang van tenminste € 25.000 en worden op hoofdlijnen toegelicht.

Tabel 4-2: Verschillenanalyse jaarlaag 2027 ten opzichte van begroting 2027 na VJN 2026 (bedragen x € 1.000)
Programma 4: Sociaal domein		Bedrag
Lasten
4.1	Onderwijs, Jeugd en gezondheid	-976	N
4.2	Participatie en schuldenproblematiek	-613	N
4.3	Sociale structuur, sport en zorg	-1.414	N
Totale lasten		-3.002	N
Baten
4.1	Onderwijs, Jeugd en gezondheid	184	V
4.2	Participatie en schuldenproblematiek	156	V
4.3	Sociale structuur, sport en zorg	294	V
Totale baten		635	V
Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves		-2.368	N
Mutatie reserves
0.10	Storting reserves	0	V
0.10	Onttrekking reserves	86	V
Totaal mutatie reserves		86	V
Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves		-2.281	N

Thema Onderwijs, jeugd en gezondheid
Onderwijs (€ 177.000 lasten voordelig)
Bij het opstellen van de begroting 2026 is per abuis een deel van de afschrijvingslasten van maatschappelijke accommodaties (thema sociale structuur, sport en zorg) op onderwijshuisvesting geland. Dit wordt nu gecorrigeerd (€315.000 voordelig). Per saldo is er hier sprake van een verschuiving tussen de 2 thema's van programma 4 Sociaal domein en is er geen sprake van een effect op het begrotingsresultaat.
Vanwege de sterk gestegen brandstofkosten is voor leerlingenvervoer een hoger indexatie toegepast (€46.000 nadelig). Voor het haalbaarheidsonderzoek naar gezamenlijke huisvesting van De Zeggewijzer en Kindcentrum JIJ is incidenteel €40.000 benodigd (nadelig). Tot slot zijn de kosten voor klein en contractueel onderhoud geactualiseerd en in lijn gebracht met de werkelijke uitgaven (€49.000 nadelig).

Jeugd (€ 848.000 lasten nadelig)
Indexatie van het geheel aan niet vrij toegankelijke jeugdzorgkosten geeft een nadelig effect van €227.000. Ook is er een nadelig effect van €500.000 als gevolg van de inkoop jeugdhulp Regio WBO; op alle onderdelen hebben de aanbieders aan de bovenkant van de bandbreedte ingeschreven. De implementatiewerkzaamheden van deze inkoop lopen door tot in de eerste helft van 2027. Voor de gemeentelijke personele inzet ten behoeve van de implementatie (inhuur) is incidenteel €50.000 benodigd (nadelig). De bijdrage van de gemeente Drimmelen aan de begroting 2027 van BVO CJG Drimmelen-Geertruidenberg is €71.000 hoger (nadelig).

Gezondheid (€ 315.000 lasten nadelig en € 196.000 baten voordelig)
Het Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) loopt tot en met 2026. Inmiddels is bekend geworden dat sommige GALA-onderdelen worden voortgezet in het Aanvullend Zorg- en Welzijnsakkoord (AZWA). Het AZWA bouwt direct voort op het GALA door de gemaakte preventie-afspraken te versterken en de samenwerking tussen zorg en welzijn te intensiveren. De voortzetting in 2027 van de middels GALA gestarte activiteiten zorgen voor €196.000 hogere kosten. Echter tegenover deze kosten staat een nieuwe specifieke uitkering (SPUK) vanuit het AZWA (€196.000 hogere baten). Per saldo is er daarmee sprake van een resultaatneutrale voortzetting van de activiteiten.
De bijdragen aan de begroting 2027 van de GGD West-Brabant en de begroting 2027 van het samenwerkingsverband Geweld in Afhankelijkheidsrelaties (GIA) zijn samen €118.000 hoger (nadelig).

Thema Participatie en schuldenproblematiek
Bijstandsuitkeringen (€ 310.000 lasten nadelig en € 250.000 baten voordelig)
We zien een stijging in het aantal verstrekte bijstandsuitkeringen en de bijzondere bijstand. Dit leidt tot hogere lasten (€280.000 nadelig) welke deels worden gecompenseerd door het Rijk middels de BUIG (Bundeling van Uitkeringen Inkomensvoorziening aan Gemeenten €250.000 baten voordelig). Tevens is er €30.000 structureel toegevoegd aan het budget (nadelig) om het bereik van het minimabeleid te vergroten.

Gewijzigde bekostigingsregeling doelgroepen (€ 94.000 baten nadelig)
Als gevolg van de gewijzigde regeling voor de bekostiging van opvang en huisvesting van doelgroepen in de gemeente worden in 2027 € 94.000 lagere baten verwacht.

Thema Sociale structuur, sport en zorg
Sport en maatschappelijke accommodaties (€ 676.000 lasten nadelig en € 195.000 baten voordelig)
Conform het raadsbesluit op 9 juli 2026 inzake Vervolg op evaluaties maatschappelijke accommodaties is € 60.000 (nadelig) nodig voor inzet en inhuur ten behoeve van het uitwerken van het programmaonderdeel maatschappelijke accommodaties, het structureel organiseren van beheer en onderhoud, versterken van de uitvoering en de overige benodigde vervolgstappen. Op basis van het raadsbesluit van 9 juli 2026 over het Beheerplan sportparken wordt structureel €55.000 (nadelig) in de voorziening Groot onderhoud sportparken gestort. Uit deze voorziening zal het groot onderhoud aan de natuurgrasvelden worden bekostigd.
Ten behoeve van het scenario-onderzoek voor de toekomst van de zwembaden is incidenteel €50.000 aan kosten opgenomen (nadelig).

Het energiecontract ten behoeve van de exploitant van sporthal De Rietgors in Lage Zwaluwe loopt vanaf 2025 via de gemeente in verband met de tariefstelling. Enerzijds geeft dit €54.000 hogere lasten voor het energiecontract (nadelig). Anderzijds worden deze kosten één op één naar de exploitant doorbelast wat hogere baten oplevert voor hetzelfde bedrag (voordelig).
Bij het opstellen van de begroting 2026 is per abuis een deel van de afschrijvingslasten van maatschappelijke accommodaties (thema sociale structuur, sport en zorg) op onderwijshuisvesting geland. Dit wordt nu gecorrigeerd (€315.000 nadelig). Per saldo is er hier sprake van een verschuiving tussen de 2 thema's van programma 4 Sociaal domein en is er geen sprake van een effect op het begrotingsresultaat. Tevens zijn de kosten voor klein en contractueel onderhoud geactualiseerd en in lijn gebracht met de werkelijke uitgaven (€35.000 nadelig).

Ook op het gebied van sociale structuur is er sprake van voortzetting van GALA-onderdelen middels AZWA. De voortzetting in 2027 van de middels GALA gestarte activiteiten zorgen voor € 57.000 hogere kosten. Echter tegenover deze kosten staat een nieuwe specifieke uitkering (SPUK) vanuit het AZWA (€ 57.000 hogere baten). Per saldo is er daarmee sprake van een resultaat neutrale voortzetting van de activiteiten.
Het GALA-onderdeel 'Brede regeling combinatie functie' waaruit onder andere de buurtsportcoaches worden gedekt wordt vanaf 2027 voortgezet (€ 50.000 hogere lasten, nadelig) vanuit de nieuwe SPUK Stimulering Sport en BRC-regeling (€ 84.000 baten, voordelig).

Wmo (€ 296.000 lasten nadelig en € 117.000 baten voordelig)
De uitgaven voor maatwerkvoorzieningen stijgen met €296.000 (nadelig) als gevolg van prijsstijging en grotere vraag als gevolg van extramuralisatie en langer thuis willen of moeten blijven wonen.

In de meerjarenbegroting was de aanname gedaan dat er een inkomensafhankelijke bijdrage WMO zou worden ingevoerd. Dit is in ieder geval in 2027 nog niet het geval. Als gevolg hiervan zijn de baten uit eigen bijdragen met € 207.000 naar beneden bijgesteld (nadelig).
De regionale voorziening Beschermd Wonen Wmo verwacht net als in voorgaande jaren meer middelen te ontvangen van het rijk dan benodigd zijn. Overschotten worden verdeeld over de deelnemende gemeenten naar rato van het aantal inwoners. Het verwachte begrotingsoverschot is in 2027 wederom hoger dan verwacht, wat voor Drimmelen leidt tot € 324.000 hogere baten (voordelig).

Minimabeleid (€30.000 lasten nadelig)

Om de impact van het minimabeleid te vergroten wordt het budget voor deze inzet met 30.000 euro verhoogd. Met deze aanvullende middelen kunnen bestaande regelingen worden uitgebreid. Daarnaast wordt er gewerkt aan een herijking van het minimabeleid om regelingen te prioriteren. Dit heeft tot doel om de doelgroep zo goed als mogelijk te ondersteunen opweg naar een solide financiële basis en zelfstandigheid.

Mutatie reserves
Op 9 juli 2026 is besloten over het raadsvoorstel Vervolg op evaluaties maatschappelijke accommodaties. De hiervoor incidenteel benodigde € 60.000 wordt overeenkomstig het voorstel onttrokken uit de Algemene Reserve.
De overige mutatie van de reserves is het gevolg van onttrekkingen uit de reserve kapitaallasten (bijstelling afschrijvingen o.b.v. gerealiseerde investeringen).