2. Openbare ruimte

In deze paragraaf worden de financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting toegelicht.

Thema Natuur en Groen
Openbaar groen (€228.000 nadelig)
a. Bestek openbaar groen: indexering en areaaluitbreiding (€75.000 nadelig)
De uitbreiding van het areaal aan verhardingen is vanaf 2025 niet volledig verwerkt en doorgevoerd. Nieuwe en uitgebreide gebieden, zoals het E-veld en de ontwikkeling van het Ierselterrein, waren niet opgenomen in de areaalinventarisatie en zijn daardoor ook niet in rekening gebracht bij MidZuid. Zij verzorgen de onkruidbestrijding op verhardingen. Deze verhardingen zijn inmiddels ingemeten en toegevoegd aan de actuele inventarisatie. Dit verklaart een stijging van de onderhoudskosten voor verhardingen ten opzichte van de begrotingsverlenging 2025. Areaaluitbreiding ontstaat door bijvoorbeeld woningbouw. Dit heeft ook impact op de lokale heffingen. Met woningbouw wordt al rekening gehouden met de jaarlijkse tarieven bepaling van de lokale heffingen.
Daarnaast is er sprake van een indexering van de kosten van 1,26%, wat ook bijdraagt aan het hogere kostenbeeld voor het onderhoud door MidZuid. In totaal geeft dit een kostenverhoging van €75.000.

b. Bestek openbaar groen: niet gerealiseerde kostenverlaging (€72.000 nadelig)
In de begroting is een kostenverlaging opgenomen van €72.000 op het onderhoud van het openbaar groen. Op deze begrotingspost worden de kosten verantwoord voor het groenonderhoud dat door MidZuid wordt uitgevoerd. Het betreft een lopend contract waarin op dit moment geen kostenverlaging gerealiseerd kan worden. 

c. Bestrijding Japanse duizendknoop (€25.000 nadelig)
Op grond van geldende wet- en regelgeving geldt voor invasieve exoten, waaronder de Japanse duizendknoop, een zorgplicht om verdere verspreiding te voorkomen. Binnen de begroting is hiervoor structureel een bedrag van €18.000 opgenomen voor de bestrijding op bekende locaties. De afgelopen periode wordt echter een toename van locaties vastgesteld waar de Japanse duizendknoop voorkomt. Om verdere verspreiding te voorkomen en risico’s voor toekomstige ontwikkelingen te beperken, is het noodzakelijk om incidenteel extra maatregelen te treffen boven op het huidige budget. Daarom wordt ingezet op een eenmalige aanvullende bestrijdingsronde. Hiervoor is naar verwachting incidenteel €25.000 benodigd. De situatie wordt gemonitord. Op basis hiervan wordt verwacht dat na deze extra inzet het aantal en de omvang van locaties afneemt en kan worden volstaan met het huidige structurele budget, waarna verdere afname van de problematiek wordt voorzien. 

d. Hanging baskets - amendement begroting 2026 (€26.000 nadelig)
Op basis van het amendement bij het vaststellen van de begroting 2026 is voor 2026 budget opgenomen voor de hanging baskets. De verhoging van dit budget is opgenomen in deze voorjaarsnota, zoals afgesproken bij het aannemen van dit amendement.

e. Overige kleine wijzigingen (€5.000 nadelig)
Verschuiving van budget van thema Groen en Natuur naar thema Water

f. Natuurontwikkeling rondweg Hooge Zwaluwe (€25.000 nadelig; dekking uit reserve Landschappelijke inpassing)
Voor het opstellen van een analyse en schetsontwerp voor natuurontwikkeling in het gebied nabij de nieuwe rondweg wordt een bedrag van €25.000 beschikbaar gesteld. In het kader van de woningbouwontwikkeling zijn gronden afgekocht die hiermee beschikbaar zijn gekomen voor natuurontwikkeling. De analyse en het schetsontwerp geven inzicht in de mogelijkheden, randvoorwaarden en gewenste inrichting van het gebied en vormen de basis voor eventuele vervolgbesluitvorming. De kosten worden gedekt uit de reserve landschappelijke inpassing. 

Ongediertebestrijding (€25.000 nadelig)
Naast de rattenbestrijding neemt ook het probleem van de bestrijding van de Aziatische hoornaar toe. Voorheen werd de bestrijding van de hoornaar georganiseerd door de provincie. Vanwege een explosieve toename van het aantal nesten is de provincie gestopt met het actief uitroeien van de soort. Deze taak en verantwoordelijkheid is overgeheveld  naar de gemeenten. We vragen extra budget zodat de bestrijding effectief kan worden uitgevoerd op de belangrijkste knelpunten. Hierbij kan onder meer worden gedacht aan situaties rondom scholen, verzorgings- en bejaardencentra, en locaties met laaghangende nesten.

Thema Verkeer en inrichting openbare ruimte
Civiele kunstwerken - onderhoud (€200.000 voordelig)
Momenteel worden de civiele kunstwerken geïnspecteerd. Dit betreft de tweejaarlijkse controle waarbij dit jaar rekening wordt gehouden om de resultaten te kunnen implementeren in een nieuw beheerplan. Eerder inspecteerden we de Horevoetskade. De kade werd afgekeurd op veiligheid. De vervanging is geraamd op €200.000. Per abuis is dit bedrag in de exploitatie gekomen. Het bedrag hoort echter in de investeringenlijst.

Wegen - onderhoud asfalt-, elementen- en halfverhardingen (€80.000 nadelig)
Binnen het onderhoud wegen is er momenteel sprake van sterk gestegen brandstofprijzen, die aanzienlijke impact hebben op met name de kosten van asfaltwerkzaamheden. Om gepland werk te kunnen uitvoeren, en daarmee te kunnen voldoen aan de vastgestelde kwaliteitseisen van ons wegenareaal, is indexatie (13,05%) van de onderhoudsbudgetten noodzakelijk (€48.000). Verder is een ophoging nodig om adequaat onderhoud te kunnen blijven uitvoeren aan onze bermen en halfverhardingen (€32.000). Deze hebben het in de laatste jaren zwaar te verduren gehad onder extreme weersomstandigheden, omleidingen en toename van zwaar verkeer. In totaal is €80.000 benodigd voor indexatie en ophoging.

Gladheidsbestrijding (€25.000 nadelig)
Door een strenge winter dienen we de zoutvoorraad weer op peil te brengen. Daarvoor is incidenteel een bedrag van €25.000 benodigd. 

Kabels en leidingen (resultaat neutraal)
Enerzijds zijn er €250.000 hogere baten vanwege meer ontvangen aanvragen van kabels en leidingbedrijven (o.a. Enexis, Glaspoort) dan vooraf werd ingeschat. Anderzijds veroorzaakt dit ook hogere lasten voor onder andere toezichthouder, vergunningverstrekker en degeneratiewerkzaamheden, voor eenzelfde bedrag.

Overige kleine wijzigingen (€3.000 voordelig)
Actualisatie lokale heffingen (zie Algemene dekkingsmiddelen)

Thema Water
Watergangen en stedelijk water: cyclisch baggeren (Waterschap) (€136.000 nadelig)
In het seizoen 2025/2026 vielen bij toeval twee cyclische baggerronden van het waterschap samen: het buitenstedelijk baggeren en het baggeren van stedelijke watergangen. De gemeente heeft een ontvangstplicht voor het vrijkomende slib langs gemeentelijke eigendommen. Door ruimtegebrek is het niet altijd mogelijk om het slib op de kant te verwerken. Daarom moeten wij het slib afvoeren. Om dure transportkosten te beperken, hebben we afgelopen baggerseizoen een gronddepot ingericht. Daar zakt het water uit het slib, waarna grond overblijft. Helaas zijn de opgegeven hoeveelheden uitkomende baggerspecie door het waterschap veel te laag geweest. Hierdoor wordt het budget €136.000 overschreden. Voor de jaren 2028 en 2030 dient de raming in de meerjarenbegroting met €65.000 verhoogd te worden.

Verloop voorziening Riolering
De toe te rekenen kosten aan de rioolheffing worden in jaar 2026 niet verrekend met de voorziening riolering, voor zover deze gebaseerd zijn op effect van nacalculatie. Vanaf 2027 e.v. worden deze betrokken bij de berekening van de tarieven rioolheffing. De voorziening bedraagt op basis van de concept-jaarrekening 2025 per 31.12.2025 €610.070.  De onttrekking van de primaire begroting 2026 bedraagt -/- €114.940. 

Thema Natuur en Groen
Aanleg dorpsbosjes
Voor de realisatie van de dorpsbosjes is inmiddels een participatietraject doorlopen. De inbreng van onze inwoners verwerken we momenteel in de definitieve ontwerpen. Zodra deze ontwerpen gereed zijn, wordt het project aanbesteed. De verwachting is dat vijf van de zes dorpsbosjes eind 2026 gerealiseerd zijn. Hiervoor is een geschat bedrag van €570.000 benodigd. Dekking komt uit de reserve landschappelijke inpassing (€180.000) en krediet renovatie openbaar groen (€90.000). Verder wordt, zodra de beschikking van Nederwiek ontvangen is, dekking hieruit verkregen voor €300.000. Laatstgenoemde dekking is nog niet verwerkt, aangezien de beschikking nog niet ontvangen is. 

Het dorpsbosje in Wagenberg (populierenbos) blijkt complexer dan vooraf ingeschat. Uit het participatietraject zijn veel uiteenlopende meningen naar voren gekomen. In ieder geval zal het spelen op dit moment geen onderdeel meer uitmaken van het plan. Daarnaast is vanwege de aanwezigheid van vleermuizen aanvullend onderzoek noodzakelijk, voordat kap kan plaatsvinden. Ook geldt op basis van provinciale regelgeving een herplantplicht, waarbij hetzelfde boomkroonvolume moet worden teruggebracht. In het populierenbos is dit, gezien de wensen van bewoners, niet voorstelbaar. Daarom moet een alternatieve locatie worden ingericht, waarvoor nog een ontwerp moet worden opgesteld. Dit betekent dat dit onderdeel wordt losgekoppeld van het project dorpsbosjes. Realisatie zal naar verwachting op zijn vroegst eind 2027 plaatsvinden. 

Thema Verkeer en inrichting openbare ruimte
Verbetering veiligheidsgevoel
Op 6 november 2025 is de motie “verbetering veiligheidsgevoel” aangenomen naar aanleiding van de door het CDA gehouden enquête over de “verbetering veiligheidsgevoel”. Naar aanleiding van de motie is de projectopdracht gesteld om nader onderzoek op te starten om de “verbetering veiligheidsgevoel” van alle kernen inzichtelijk te maken en hiervan rapportage op te laten stellen. 

Aansluiting Zoutendijk / Horenhilsedijk
Zoals beschreven in de jaarrekening vindt een verschuiving plaats van krediet Aankoop grond Zoutendijk naar Aansluiting Zoutendijk / Horenhilsedijk. Beide kredieten behoren tot hetzelfde project. De verschuiving bedraagt €290.000. Deze zijn verwerkt in het overzicht van de afschrijvingen. 

Pilot landbouwverkeer
In ons coalitieakkoord staat dat we met hulp van de provincie een proef met landbouwverkeer op de N285 willen uitvoeren om op die manier onze dorpen te ontlasten. Na vele gesprekken met de provincie gaan we op korte termijn een proef (pilot) uitvoeren. Hiervoor maken we een plan van aanpak. Om de pilot uit te kunnen voeren hebben we krediet nodig. Tijdens de pilot gaan we onder andere metingen uitvoeren (en analyseren) door middel van tellingen en camera’s. Dekking voor dit krediet komt voort uit het gebruik van krediet verkeersreconstructies 2023. Dit is derhalve een verschuiving van krediet en heeft gezien de andere levensduur een andere spreiding van de afschrijvingen tot gevolg. 

Bus met laadkraan (3 stuks)
Voor de aanschaf van drie bussen met laadkraan is aanvullend budget van € 100.488 nodig. Met deze investering blijft de buitendienst beschikken over betrouwbaar en toekomstbestendig materiaal en worden hogere onderhouds- en vervangingskosten op termijn voorkomen.

Thema Water
Aanleg verzamelleidingen in de Onderstraat Lage Zwaluwe
Door werk met werk te maken is er de mogelijkheid om de riolering welke nu onder panden ligt middels een verzamelleiding naar de straat te verplaatsen. Hier wordt meegelift op het project herinrichten Onderstraat (de knip) in het kader van verkeer. Hiervoor is een krediet geraamd van €85.000.

Maatregelen kern Made: de Gijster
De rioolvervanging is afgerond. Het project zit nu in de onderhoudsfase. Door meerwerk is er een overschrijding van €101.475. Dit is voor het grootste deel veroorzaakt door extra bronnering. Dat was nodig voor het droog uitvoeren van de werkzaamheden. In de onderhoudsfase zullen er nog enkele kleine zaken afgewerkt worden. Daarom dient het budget met €110.000 te worden verhoogd. 

Maatregelen kern Terheijden: Molenstraat
Momenteel zijn de nutsbedrijven hun kabels en leidingen aan het vervangen. Begin 2027 kan de vervanging van de riolering starten. Het huidige budget is nog gebaseerd op een raming uit 2018. Daarom is indexatie nodig. Hiervoor is ten minste €250.000 benodigd. Daarnaast zijn er tijdens de voorbereidingen zaken naar voren gekomen die niet in de raming was voorzien. Onder andere het doortrekken van de persleidingen van het waterschap. Voor nu is er door middel van de ophoging van €250.000 voldoende krediet om verder te gaan met de voorbereidingen.

Vervanging damwand Herengracht Drimmelen
Na een aantal meldingen is de damwand geïnspecteerd. Het bureau wat de civiele kunstwerken voor het beheerplan inspecteert inspecteerde ook de damwand. Hoewel deze in redelijk staat lijkt te zijn, zijn er vele planken uitgehold en is de dragende constructie aan vervanging toe. Verwachtte omvang van de kosten bedraag €275.000. 

Samenvoegen vervangingsinvesteringen Riolering
Door de loop der jaren zijn de rioolkredieten minder overzichtelijk geworden. Er waren kredieten om projecten voor te bereiden en (soms zelfs meerdere) om deze uit te voeren. Ook zaten sommige kredieten voor projecten verdeeld over meerdere budgethouders en zijn projecten samengevoegd qua uitvoering / aanbesteding e.d.. Er is behoefte aan een beter en compacter overzicht. Daarom zijn/worden deze kredieten administratief samengevoegd.