Toelichting balans

Materiële vaste activa
De onderstaande overzichten geven het verloop weer van de materiële vaste activa gedurende het jaar 2025. 

De investeringen worden vanaf  het jaar volgend op het moment van ingebruikneming lineair afgeschreven. Dit is gewijzigd door de financiële verordening welke op 18 december 2025 is goedgekeurd door de raad, met terugwerkende kracht per 1 januari 2025. Voorheen was het gebruikelijk om in het jaar van ingebruikneming een half jaar afschrijving te hanteren.

De afschrijvingstermijnen worden beschreven in de bijlage bij de begroting. Voor dekking van de kapitaallasten van sommige investeringen is de reserve kapitaallasten beschikbaar. 

Onderstaand overzicht geeft de afgesloten kredieten weer. 

Financiële vaste activa
De verdere uitsplitsing van de kapitaalverstrekkingen / diverse verstrekte leningen zijn als volgt:

Uitzettingen met een rente typische looptijd korter dan één jaar
De overige vorderingen bestaan uit de volgende onderdelen:

Liquide middelen
Het saldo van de liquide middelen bestaat uit de volgende componenten:

De post overlopende activa kan als volgt onderscheiden worden:

De toelichtingen op de reservemutaties zijn opgenomen in de desbetreffende programma's.

Algemene reserves algemene dienst

Algemene reserve
Aan de algemene reserve is geen concrete bestemming gegeven, maar die dient voor:
• waarborgen van de continuïteit
• opvangen van echt onvoorziene uitgaven, zoals schadeclaims, garanties geldleningen etc.
• afdekken van incidentele tekorten van enig jaar (om schommelingen in de exploitatie op te vangen)
• eenmalige uitgaven en als dekking voor investeringen (geen vervangingsinvesteringen)
• opvangen van potentiële risico's. De algemene reserve maakt deel uit van het weerstandvermogen

De algemene reserve heeft geen specifieke oorsprong.

Bestemmingsreserves

Reserve kapitaallasten
De reserve kapitaalasten is gevormd ter dekking van de kapitaallasten van specifiek door de raad besloten investeringen.

Reserve toerisme en recreatie
De reserve dient voor het uitvoeren van de projecten zoals opgenomen in het beleidsplan Toerisme en recreatie (uitvoeringsprogramma). 

Reserve duurzaamheid

De reserve duurzaamheid wordt ingezet voor de routekaart voor de verduurzaming van het gemeentelijk vastgoed en de uitwerking hiervan in een uitvoeringsprogramma. In 2024 is hiermee gestart, maar is dit stil komen te liggen door de complexiteit en de beperkte capaciteit bij gebouwenbeheer.  In 2025 is een doorstart gemaakt en begin 2026 was de routekaart klaar. Op dit moment wordt deze uitgewerkt in een uitvoeringsprogramma. Aanwending van deze reserve is derhalve voorzien in 2026.

Reserve Kunst

In 2025 is geen gebruik gemaakt van het gereserveerde budget voor kunst, aangezien er geen nieuwe aankopen zijn gedaan. Het betreft een bestaand budget uit voorgaande jaren dat daarom ongewijzigd in stand is gebleven.

Reserve Landschappelijke Inpassing
In de structuurvisie ‘Landschappelijke kwaliteit buitengebied’ is een werkwijze vastgesteld voor kwaliteitsverbetering van het landschap bij nieuwe ruimtelijke projecten in het buitengtebied. De kwaliteitsverbetering kan plaatsvinden door fysieke aanpassing in de ruimtelijke omgeving of door storting van een bijdrage in deze reserve.

Reserve herstel kunstwerken havens
Bij inspecties in 2016 is gebleken dat de civiele kunstwerken in drie havens van de gemeente Drimmelen dringend aan onderhoud toe zijn. De raad heeft € 57.000 beschikbaar gesteld voor herstel beschoeiing haven Terheijden. Uitvoering en planning is afhankelijk van de werkzaamheden dijkverzwaring door het waterschap. 

Reserve groenaanleg

Het bieden van de mogelijkheid om gekoppeld aan de uitgifte van grond voor rode (stedelijke) functies per m2 een bedrag in deze reserve te storten en dit bedrag in te zetten voor kwaliteitsverbetering in het buitengebied (inclusief kernrandzones).

Reserves van het grondbedrijf

Algemene bedrijfsreserve grondbedrijf
De Algemene bedrijfsreserve grondbedrijf dient als buffer voor de activiteiten van het grondbedrijf. De risico’s welke uit het grondbedrijf voortvloeien (actieve grondexploitaties), moeten door deze reserve worden opgevangen. De algemene bedrijfsreserve grondbedrijf maakt deel uit van het weerstandsvermogen van de gemeente. Zie voor een inhoudelijke toelichting de paragraaf G. Grondbeleid.

Reserve bovenwijkse voorzieningen
In de structuurvisie is een projectenprogramma opgenomen voor investeringen op het gebied van groen, water, infrastructuur en kwaliteitsverbetering van het landelijk gebied. Ten behoeve daarvan worden bijdragen aan ruimtelijke ontwikkelingen in rekening gebracht bij grondexploitaties. De reserve ruimtelijke ontwikkelingen is opgeheven/ samengevoegd met de reserve bovenwijkse voorzieningen.

Voorzieningen worden op grond van artikel 44 BBV gevormd voor:

• verplichtingen en verliezen waarvan de omvang op balansdatum onzeker is doch redelijkerwijs te schatten en bestaande risico’s op balansdatum ter zake van verplichtingen of verliezen waarvan de omvang redelijkerwijs te schatten is.
• kosten die in een volgend begrotingsjaar worden gemaakt maar de oorsprong hebben in het begrotingsjaar of een eerder begrotingsjaar en de voorziening strekt tot kostenegalisatie.
• van derden verkregen middelen die specifiek besteed moet worden.

Alle voorzieningen zijn voor de daarvoor bestemde doelen in zijn geheel beklemd.

Voorzieningen voor verplichtingen, verliezen en risico’s

Voorziening wet APPA

Doelstelling 
Het doel is om een toereikende voorziening aan te leggen voor de pensioenrechten van (voormalig) wethouders, zoals vereist door de Wet APPA sinds 2001. Hiermee wordt beoogd de financiële consequenties van de waardeoverdracht van pensioenen van wethouders te waarborgen.

In 2022 is de gemeente Drimmelen overgegaan op het nieuwe Financieel toetsingskader (nFTK).  In 2023 is, op advies van PROambt, besloten om alle voormalige bestuurders mee te nemen in de voorziening wet APPA. Voorheen was een deel van alle voormalige wethouders meegenomen in de begroting en een deel via de voorziening.  Om een duidelijk en geheel overzicht te bewaren is daarom besloten per 01-01-2024 alle voormalige wethouders op te nemen in de wet APPA. 

Op basis van de actuele actuariële uitgangspunten, waaronder de rentetermijnstructuur per 31-12-2025, de prognosesterftetabel van 2024 en de opgenomen (voormalige) bestuurders leidt tot een stand van € 2.886.355 per eind 2025. Dit is inclusief de besteding gedurende 2025 met omvang € 74.302. 

Mutaties en gevoeligheden
De hoogte van de voorziening wordt jaarlijks herijkt op basis van een actuariële berekening door PROambt. Hierbij spelen onder andere de gehanteerde rekenrente en de levensverwachting een belangrijke rol. De voorziening is daarmee gevoelig voor wijzigingen in deze uitgangspunten. Met name de rekenrente kan leiden tot een verlaging van de benodigde voorziening, aangezien toekomstige verplichtingen tegen een hogere rente worden gewaardeerd. Dit kan resulteren in een vrijval van (een deel van) de voorziening. In het verslagjaar 2025 heeft dit geleid tot een vrijval van €532.000, wat een positieve invloed heeft op het jaarrekeningresultaat. Omgekeerd kan een daling van de rente leiden tot een dotatie aan de voorziening. 

Vrijval van de voorziening als gevolg van renteontwikkelingen of andere actuariële parameters is daarmee een structureel risico en kan jaarlijks tot (positieve of negatieve) schommelingen in het resultaat leiden.

Toekomstige ontwikkeling en overgang naar ABP
Daarnaast speelt de voorgenomen wijziging in het pensioenstelsel voor politieke ambtsdragers een belangrijke rol. Naar verwachting zullen deze pensioenen per 01-01-2028 worden ondergebracht bij het ABP. Op dat moment zal een collectieve waardeoverdracht plaatsvinden en wordt de huidige APPA-voorziening naar verwachting (grotendeels) afgewikkeld. Tot het moment van de overdracht blijft de voorziening noodzakelijk om aan de huidige verplichtingen te voldoen. De exacte financiële impact van de overgang naar het ABP is afhankelijk van de dan geldende marktomstandigheden en nadere wet- en regelgeving. 

Voorziening uitkering verplichtingen personeel / voormalig personeel.

Doelstelling:
De voorziening wordt gevormd om de lasten van toekomstige uitkeringsverplichtingen aan voormalige medewerkers en andere kosten als gevolg van minnelijke regelingen te dekken in het jaar van besluitvorming en om toekomstige jaren te ontlasten.

Naast de kosten die samenhangen met het vertrek van enkele collega's en die via de exploitatie meegenomen worden hebben we als gemeente ook te maken met personele verplichtingen (bijvoorbeeld vroegpensioen, wachtgeld e.d.) die ten laste dienen te worden gebracht op een voorziening. De voorziening moet de omvang hebben van de toekomstige verplichting.  Op basis van de meest recente inzichten dient de omvang van de voorziening met € 36.000 toe te nemen.

Voorzieningen voor onderhoud

Voorziening onderhoud gebouwen
Deze voorziening is via het gebouwbeheerssysteem (Planon) erop gericht het onderhoud van de gemeentelijke eigendommen te waarborgen op een bepaalde conditiescore. De gemeentelijke eigendommen zijn in 2020 geïnspecteerd conform systematiek NEN 2767 met vaststelling van de bijbehorende conditiescores.  Er is een onvoldoende recent beheerplan om te voldoen aan de vereisten van een voorziening. Derhalve valt deze voorziening vrij, ten gunste van het resultaat. Het uit te voeren onderhoud dient echter nog wel uitgevoerd te worden. In de toelichting exploitatiesaldo en resultaatbestemming wordt voorgesteld om voor hetzelfde bedrag als de voormalige voorziening, een bestemmingsreserve voor het onderhoud van de gebouwen te vormen. 

Voorziening onderhoud wegen
Deze voorziening is via het wegenbeheersysteem (Obsurve) erop gericht het onderhoud van de gemeentelijke verhardingen te waarborgen op een bepaalde conditiescore. 

Voorzieningen voor door derden beklemde middelen

Voorziening riolering
De voorziening dient ter egalisering van tekorten en overschotten van de lopende exploitatie ten einde stabiliteit in het te heffen rioolrecht te realiseren. Het tarief is voor 100% dekkend. Zie voor verdere toelichting in de paragraaf B. Lokale heffingen - onderdeel Beleid en hoofdlijnen.

Voorziening afvalstoffenheffing
De voorziening dient voor de opvang van tussentijdse schommelingen in het uitgavenpatroon voor de afvalstoffen tussen de primitieve begroting en werkelijke exploitatie. Het tarief is voor 100% dekkend. Zie voor verdere toelichting in de paragraaf B. Lokale heffingen - onderdeel Beleid en hoofdlijnen.

Voorziening BIZ
De gemeente int de bijdragen van de ondernemers ten behoeve van het BIZ en dient deze door te betalen (onder gestelde voorwaarden) aan de vereniging.

Vaste schulden met een rente typische looptijd van één jaar of langer
Onder de vaste passiva behoren de vaste schulden met een rente typische looptijd van een jaar of langer. Op deze post worden de geldleningen die zijn afgesloten ter financiering van de gemeentelijk activiteiten verantwoord, alsmede de waarborgsommen.

In onderstaand overzicht wordt het verloop weergegeven van de vaste schulden over het boekjaar.

Overlopende passiva
De overlopende passiva bestaan uit de volgende onderdelen:

Voor woningcorporaties verloopt de garantstelling via het Waarborgfonds Sociale Woningbouw (WSW). Alleen financieel gezonde corporaties krijgen een garantie via het WSW. Alle borgstellingen binnen de gemeente Drimmelen zijn opgenomen in het WSW-overzicht. Met een garantie van het WSW kunnen corporaties voordelige leningen afsluiten op de kapitaalmarkt. 
Het WSW staat borg voor de rente- en aflossingsverplichtingen van de deelnemers. Zie voor een uitgebreide toelichting de paragraaf D. Financiering.

Onderstaande tabel toont de leningen waarvoor de gemeente garant staat, met een onderscheid tussen de WSW-achtervang en overige garanties.