Programmaverantwoording

Het programma is uitgewerkt in drie thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende subdoelstellingen:

1. Veiligheid
2. Dienstverlening en samenwerking met de inwoners
3. Levendige dorpen

Begrotingsafwijkingen programma 1:
1.1 Veiligheid (€ 90.000 voordeel)
Veiligheidsregio (€ 47.000 voordeel)
De lasten met betrekking tot de Veiligheidsregio vallen lager uit dan begroot. Dit wordt veroorzaakt door een incidentele afrekening op de bewonersbijdrage en de intekentaken Functioneel Leeftijdsontslag (FLO) 2025 van € 24.000. Daarnaast is er voor de bluswatervoorziening een bedrag van € 21.000 begroot, deze voorziening is in 2025 nog niet in gebruik genomen, wat leidt tot een incidenteel voordeel van € 21.000. Verder zijn er nog diverse kleine verschillen die per saldo leiden tot een voordeel van € 2.000.

Openbare orde en veiligheid (€29.400 voordeel)
In 2025 was er een budget voor € 10.500 opgenomen voor drugsdumping. Er is echter geen drugsdumping aangetroffen, dit leidt tot een voordeel van € 10.500. Daarnaast waren er minder kosten voor camera's, aangezien ze er een beperkte periode hingen.  En is er minder uitgegeven aan kleding en middelen van de boa's, aangezien een aantal boa's in 2024 een geheel nieuw pakket hebben gekregen bij indiensttreding. Dit leidt samen tot een voordeel van € 18.900.

Personele kosten (€ 21.000 voordeel)
Binnen het thema veiligheid zijn er diverse afwijkingen die betrekking hebben op personele kosten, deze afwijkingen hebben geleid tot een voordeel van €21.000. Voor een nadere analyse van de doorbelasting op concernniveau verwijzen wij naar de toelichting onder overhead.

Het resterende nadelige verschil van € 7.400 is toe te wijzen aan diverse kleine posten.

1.2 Dienstverlening en samenwerking met de inwoners (€ 453.000 voordeel)
Personele kosten (€ 34.000 nadeel)
Binnen het thema dienstverlening en samenwerking met de inwoners zijn diverse afwijkingen die betrekking hebben op personele kosten, deze afwijkingen hebben geleid tot een nadeel van €34.000. Voor een nadere analyse van de doorbelasting op concernniveau verwijzen wij naar de toelichting onder overhead.

Onttrekking pensioenvoorziening APPA (€ 673.000 voordeel)
De pensioenvoorziening onder de APPA is een verplichte storting die zorgt voor een eerlijke en veilige pensioenopbouw voor politieke ambtsdragers. In de begroting is uitgegaan van een verplichte storting van € 141.000. De voorziening wordt jaarlijks aangepast op basis van de actuariële onderbouwing van PROambt. Uit de meest recente berekening is gebleken dat de opgebouwde pensioenvoorziening hoger was dan nodig is voor de toekomstige pensioenverplichtingen. Onder andere door een stijging van de rekenrente. Een hogere rekenrente betekent een minder hoog spaarpotje. Dit leidde tot een vrijval van € 532.000 uit de voorziening. Voor het resultaat van de jaarrekening leidt deze mutatie tot een aanzienlijke (positieve) afwijking. Terugkijkend op de afgelopen jaren is dit een terugkerend fenomeen. Met name ook vanwege de voorgenomen pensioenwijzigingen voor politieke ambtsdragers (gaan naar verwachting vanaf 2028 onder ABP vallen) wordt voorgesteld om van dit voordeel een bedrag van 75%  zijnde afgerond € 500.000 te storten in een nieuw te vormen bestemmingsreserve waarmee in de toekomst een buffer wordt gecreëerd waarmee grote toekomstige bijstellingen kunnen worden opgevangen. Uiteraard is het genoemde bedrag nog onzeker, maar in ieder geval blijft het hiermee wel beschikbaar voor risico afdekking. 

Uitkering Regio West-Brabant (€ 95.000 voordeel)
Er is een uitkering ontvangen van € 95.000 uit het jaarresultaat en de saldi 2024 van de Regio West-Brabant. In de begroting was dit bedrag opgenomen aan de lastenkant, terwijl het in de realisatie een baat betreft. Hierdoor ontstaat een voordeel van € 95.000.

Begraafplaatsen (€ 153.000 nadeel) 
De kosten voor begraafplaatsen vallen in 2025 hoger uit dan begroot. Door personele knelpunten zijn in de afgelopen jaren achterstanden ontstaan in de administratieve verwerking, waardoor onder andere verlengingen van grafrechten niet tijdig zijn verstuurd. Er wordt vanaf 2026 een ander referentiepunt gehanteerd voor het bepalen van de verlengingen van grafrechten. 

Burgerzaken (€ 89.000 nadeel)
De kosten voor burgerzaken zijn in 2025 hoger dan begroot als gevolg van de tijdelijke inhuur van een coördinator (€ 61.000 nadelig). Tevens heeft de hoge vraag naar vervanging van reisdocumenten en rijbewijzen uit de eerste 3 kwartalen van 2025 zich niet doorgezet in het 4e kwartaal. Hierdoor zijn de ontvangen leges lager uitgekomen dan verwacht (€ 15.000 nadelig). Tot slot is het begrote bedrag voor de Tweede Kamerverkiezingen met € 13.000 overschreden doordat verschillende kostenposten hoger uitvielen, zoals trainingen voor stembureauleden, software, communicatie en voorzieningen voor mensen met beperkingen.

Het resterende nadelige verschil van € 39.000 is toe te wijzen aan diverse kleine posten.

1.3 Dorpsgericht werken (€ 38.000 voordeel)
Vrijwilliger subsidies (€ 14.000 voordeel)
De gerealiseerde lasten voor vrijwilligerssubsidies zijn lager dan begroot. Dit komt doordat er in 2025 minder subsidieaanvragen zijn ingediend dan waarmee in de begroting rekening is gehouden.  De reden hiervan is onduidelijk maar heeft wellicht te maken met enkele wijzigingen in de regeling in de afgelopen jaren. Daarnaast schommelen de subsidieaanvragen per jaar. Hierdoor is een voordeel van € 14.000 ontstaan. 

Het resterende voordelige verschil van € 24.000 is toe te wijzen aan diverse kleine posten.

Het programma is uitgewerkt in drie thema’s. De programmadoelstellingen zijn uitgewerkt in de volgende thema’s en bijbehorende subdoelstellingen:
1. Natuur en Groen
2. Verkeer en inrichting openbare ruimte
3. Water.
Er is een duidelijke koppeling met paragraaf C. Onderhoud Kapitaalgoederen. In die paragraaf beschrijven we de maatregelen voor het in stand houden van wegen, riolering, groen, civiele kunstwerken en openbare verlichting.  

Begrotingsafwijkingen programma 2:
2.1 Natuur en groen (€ 22.000 voordeel)
Afwijking op baten €14.000 en lasten € 8.000 bestaat uit kleine verschillen en wordt derhalve niet nader toegelicht.

2.2 Afval, verkeer en inrichting openbare ruimte (€ 618.000 voordeel)
Zwerfafval (€ 216.000 voordeel, bestaande uit € 145.000 hogere baten en € 71.000 lagere lasten)
De gemeente heeft eenmalig een vergoeding gekregen van het Rijk voor de kosten van het opruimen van zwerfafval van bepaalde kunststofproducten voor eenmalig gebruik en het treffen van bewustmakingsmaatregelen in de kalenderjaren 2023 en 2024, omvang €117.000. Hier was geen rekening mee gehouden in de begroting 2025 of voorgaande jaren. Ook zijn in 2025 vergoedingen voor prullenbakken ontvangen (€27.000). 
De kosten voor stort en verwerkingen van zwerfafval worden niet apart berekend, dit afval gaat bij het afval van de eigen dienst. Hier is echter geen rekening mee gehouden bij de begroting. Het begeleiden van de Zappers (vrijwillige zwerfafvalpakkers) werd voorheen gedaan door De Bries, dit hebben wij vanaf 2025 teruggenomen in eigen beheer. 

Kabels en Leidingen (€ 116.000 voordeel baten)
Er is sprake van een voordeel van € 116.000 omdat er meer aanvragen zijn ontvangen van kabels- en leidingenbedrijven (o.a. Enexis, Glaspoort) dan vooraf werd ingeschat. 

Onderhoud wegen & openbare verlichting (€ 116.000 voordeel)
In de paragraaf C. Onderhoud kapitaalgoederen is een tabel opgenomen met de cijfermatige afwijkingen (zie tabel Par. C-2 - onderdeel a.). De afschrijvingslasten daarentegen vallen lager uit dan begroot als gevolg van vertraagde uitvoering van investeringen en de gewijzigde systematiek waardoor pas later wordt gestart met afschrijven (€ 251.000). Daarnaast heeft invulling van vacature plaatsgevonden, waardoor lagere kosten zijn gerealiseerd voor toezichthouder bij degeneratie en MOOR werkzaamheden (€ 40.000). Daarnaast zijn er hogere lasten als gevolg van een verschuiving van uitgaven op investeringskredieten welke op basis van de activeringscriteria thuishoren in de exploitatie (€ 125.000). In verband met de stijgende elektriciteitsprijzen in 2024 was aanvullend budget opgenomen voor de elektriciteitskosten van de openbare verlichting. Uiteindelijk bleken de prijzen lager dan vooraf ingeschat, waardoor de kosten € 44.000 lager uitvallen. 

Verkeersveiligheid (€ 93.000 voordeel, waarvan € 35.000 baten en € 58.000 minder lasten)
Het voordeel van de baten wordt o.a. veroorzaakt door een vergoeding voor uitgevoerde onderzoeken omtrent veiligheid onbemande spoorwegovergangen ( € 18.000).  De afschrijvingslasten van veiligheidsinvesteringen vallen lager uit dan begroot als gevolg van vertraagde uitvoering van deze investeringen en de gewijzigde systematiek waardoor pas later wordt gestart met afschrijven (€ 180.000). Dit staat tegenover hogere lasten als gevolg van een verschuiving van uitgaven op investeringskredieten welke op basis van de activeringscriteria thuishoren in de exploitatie (€ 158.000). 

Civiele kunstwerken (€ 54.000 voordeel)
In 2025 was de vervanging van de vissteiger in de haven van Hooge Zwaluwe opgenomen. Deze is in 2025 aanbesteed. Door de weersomstandigheden is echter pas na de aankomst van Sinterklaas in de bewuste haven begonnen met de aanleg. De werkzaamheden zijn, mede door de winter, in 2026 afgerond. Hierdoor vallen de kosten van de aanneemsom € 31.000 in 2026. Dit leidt tot een onderschrijding in 2025. 

Diverse kleine verschillen per saldo (€ 24.000 voordeel). 

2.3 Water (€ 162.000 voordeel)
Riolering (€ 350.000 voordeel)
Door onderbesteding en vertraagde uitvoering op de lopende kredieten en een gewijzigde afschrijvingssystematiek vallen de afschrijvingslasten € 172.000 lager uit dan begroot. Daarnaast is er een voordeel van € 114.000 van lagere rentekosten, dit betreft echter een verschuiving. Dit voordeel valt weg tegen het nadeel op algemene dekkingsmiddelen op de rente. Deze verschuiving ontstaat doordat in de aangepaste begroting de verlaging van rentelasten niet onderverdeeld is naar de programma's. Verder zijn de lasten € 64.000 lager dan geraamd doordat er minder werkzaamheden zijn uitgevoerd op het gebied van reiniging en inspectie van de riolering en straatkolken.

Drukriolering (€ 43.000 nadeel)
Voor de drukriolering ontstaat een nadeel van € 42.000. De elektriciteitskosten zijn in 2025 hoger uitgevallen dan waar rekening mee was gehouden bij de begroting (€ 13.000). Er is sprake van een afhankelijkheid van elektriciteitsgebruik voor het functioneren van de gemalen. Bovendien was sprake van hogere onderhoudskosten omdat een factuur met betrekking tot onderhoud uit 2024 is nagekomen (€ 46.000).  De besparing op afschrijvingen en rente was niet voldoende om deze nadelen op te vangen (€ 16.000 voordeel).

Baten rioolheffing (€ 77.000 nadeel)
De baten uit de rioolheffing vallen € 77.000 lager uit dan begroot, dit wordt veroorzaakt doordat sprake is van een lager aantal huishoudens dan de berekening waarop SVHW de begroting voor de rioolheffing had gebaseerd. De wijziging in baten en lasten gerelateerd aan de rioolheffing wordt gesaldeerd met de voorziening rioolheffing. Dit wordt resultaatneutraal verwerkt in de voorziening rioolheffing, € 45.000 minder onttrekking.

Daarnaast is er sprake van overige (kleine) verschillen - gezamenlijk € 68.000 nadeel.

3.1 Woningbouw en ruimte (€ 1.763.000 voordeel)
Apparaatskosten (€ 88.000 voordeel)
Binnen programma 3 zijn diverse afwijkingen die betrekking hebben op de doorbelasting van ambtelijke uren. In beginsel heffen de afwijkingen op doorbelastingen elkaar concernbreed op. Voor een nadere analyse van de doorbelasting op concernniveau verwijzen wij naar de toelichting onder overhead.

Omgevingsdienst Midden en West Brabant (€ 57.000 voordeel)
De bijdrage aan de gemeenschappelijke regeling valt lager uit vanwege een incidentele afrekening van 2024 en een verwachte (positieve) afrekening over 2025.

Ruimtelijke ordening en woningbouw (€ 63.000 voordeel)
De ontvangsten betreffen voornamelijk diverse bijdragen, vooral gemeentelijke plankosten, van initiatiefnemers van ruimtelijke plannen. Deze bijdragen komen voort uit de afgesloten anterieure overeenkomsten. Waar mogelijk worden deze op het project zelf geboekt. Als het project nog niet specifiek wordt geregistreerd, worden bijdrages op een algemene post opgenomen.

Facilitair grondbeleid (€ 66.000 nadeel)
De facilitaire projecten hebben de laatste jaren een aanzienlijke uitbreiding laten zien. Geconstateerd is dat de administratieve verslaglegging hiervan uit de pas is gelopen. Inmiddels zijn herstelwerkzaamheden opgestart met als doel de onduidelijkheden en achterstallige administratie de komende periode op orde te krijgen. Gelet op deze herstelslag zijn de diverse facilitaire grondprojecten budgettair neutraal in de jaarrekening verwerkt. Het begrote voordeel komt daarmee te vervallen. In het boekjaar 2026 zal de afwikkeling van alle facilitaire grondprojecten tot en met 2025 worden opgenomen. Hierover zal een raadsinformatiebrief worden opgesteld.

Transformatie Flexwoningen Lageweg Terheijden (€ 95.000 voordeel en € 80.000 nadeel)
Het project Flexwoningen Lageweg heeft vertraging opgelopen. De plaatsing van de woningen was gepland voor 2025, maar dit is niet gelukt. Hierdoor missen we de huuropbrengsten. Daar staat tegenover dat we door de vertraging minder uitgaven hadden. Inmiddels weten we dat de contractpartner failliet is verklaard. We beraden ons nu op een vervolg.

Hz Zuid exploitatiebudget in afwachting van Grex (€ 372.000 voordeel)
Vooruitlopend op de ontwikkeling van deze exploitatie was (exclusief apparaatskosten) in de begroting een exploitatiebudget opgenomen van € 280.000. Omdat bij de uitwerking bleek dat er sprake was van een anterieure overeenkomst is gekozen voor een andere verantwoording en wordt er geen gebruik gemaakt van het exploitatiebudget.  De verschuldigde en in rekening gebrachte bijdrages bedragen € 92.000 zodat per saldo een voordeel ontstaat van € 372.000. Via een verantwoording op de balans komen deze bedragen in 2026 op de juiste plaats terecht.

Volkshuisvesting (€ 497.000 voordeel)
Bij volkshuisvesting zijn verschillende incasso- en invorderingskosten en verrekeningen opgenomen tot een bedrag van € 31.000. Deze kosten vallen weg tegen een hogere baat van € 31.000. Deze baat betreft betalingen vanuit de andere gemeenten voor een onderzoek wat wij voorgeschoten hebben. Met deze inkomsten zijn alle nog openstaande baten aan ons betaald.

Daarnaast is een bijdrage van het Rijk ontvangen van € 497.000 ten behoeve van de Sisa-regeling Realisatiestimulans 2025. Deze middelen zullen, conform gemaakte afspraken en conform de raadsbrief over de realisatiestimulans, opgenomen moeten worden in een nog op te stellen bestemmingsreserve betaalbare woningbouw. In het voorstel tot vaststelling van de jaarrekening 2025 zal worden opgenomen dat de gemeenteraad besluit om bij de bestemming van het jaarresultaat het bedrag uit de Realisatiestimulans (over 2025 zijnde € 497.000) af te zonderen in een in te stellen bestemmingsreserve betaalbare woningbouw.

Toezicht en handhaving (€ 103.000 nadeel)
Voor toezicht en handhaving is het een uitdaging om de personele capaciteit met vaste formatie te vullen. Om de werkzaamheden van deze fte wel uit te voeren is inhuur ingezet en deze is duurder dan vast personeel. Hiermee was een bedrag van € 103.000 gemoeid.

Omgevingsvergunning leges (€ 235.000 voordeel)
Voor de leges omgevingsvergunningen bouwdeel is ten opzichte van voorgaande jaren terughoudend begroot. De leges zijn hoger dan eerder ingeschat door een naheffing over de jaren 2022 tot en met 2024 die in 2025 verantwoord zijn en door een groter project dat een jaar eerder vergund is.  

Actief Grondbeleid (€ 414.000 voordeel)
De resultaten van het actief grondbeleid hebben zich positief ontwikkeld. In de begroting werd uitgegaan van een voordeel van € 170.000. In de realisatie zien we een voordeel van € 584.000. Overigens is het voordeel in beginsel budgettair neutraal voor de exploitatie omdat het voordeel wordt gestort in de reserve grondexploitatie.

Overige Grondzaken (€ 163.000 voordeel)
Voor werken voor derden was € 39.000 meer budget noodzakelijk dan begroot. Betreft met name onvoorziene zaken zoals plaatsen hekken en graafwerkzaamheden. Daar tegenover staan echter hogere recognities (huur en pachtvergoedingen gemeentegrond) van € 79.000 en de opbrengst van incidentele grondverkopen van € 123.000.

Diverse kleine verschillen per saldo (€ 108.000 voordeel)
Dit betreft in totaal 106 afwijkingen waarvan het bedrag < € 25.000. 


3.2 Duurzaamheid (€ 47.000 nadeel)
Apparaatskosten (€ 430.000 nadeel)
Binnen programma 3 zijn diverse afwijkingen die betrekking hebben op de doorbelasting van ambtelijke uren. In beginsel heffen de afwijkingen op doorbelastingen elkaar concernbreed op. Bij Duurzaamheid betreft het specifiek de doorbelasting van de ambtelijke uren vanwege de SPUK-CDOKE regeling.  Op zich is dit slechts een verschuiving in toerekening. Door de verschuiving ontstaat een specifieke opzet die de beoordeling van de jaarcijfers en de SISA verantwoording vergemakkelijkt. Voor een nadere analyse van de doorbelasting op concernniveau verwijzen wij naar de toelichting onder overhead.

Huisvuil, glas en oud papier (€ 150.000 nadeel)
De werkelijke uitgaven bij de verwijdering van huisvuil zijn hoger uitgevallen. Hiervoor zijn diverse onderdelen verantwoordelijk zoals Onderhoud, werken voor derden en diverse goederen voor in totaal € 36.000 en de inzamel en ledigingskosten zijn hoger voor een bedrag van € 114.000. Overigens is dit een budgettair neutrale post omdat de afwijkingen worden verrekend met de egalisatievoorziening.

Afval/afvalverwijdering (€ 110.000 voordeel)
Zowel kosten voor stort en verwerking als de inzamel- en ledigingskosten van het GFT en textiel zijn lager uitgevallen dan begroot. De afwijkingen zijn het gevolg van het stoppen van de zomerinzameling per 2025.
Ook hier is sprake van verrekening met de egalisatievoorziening.

Grof tuinafval agrariërs / erfbeplanting (€ 31.000 nadeel)
De afwijking is het gevolg van personele wisselingen waardoor onvoldoende is begroot en geïndexeerd.

Overige kosten afvalverwijdering (€ 172.000 nadeel)
Onder overige kosten wordt de mutatie op de egalisatievoorziening berekend. Begroot was een onttrekking uit de voorziening, maar op basis van de exploitatieresultaten dient er een storting in de voorziening plaats te vinden. Overigens is dit nadeel in beginsel budgettair neutraal omdat in de uitvoering van de afvalstoffenverwijdering lagere uitgaven danwel hogere baten zijn gerealiseerd.

Milieustraat (€ 76.000 voordeel)
Daar waar de stort en verwerkingskosten bij het huisvuil hoger uitvielen, waren deze kosten op de milieustraat € 76.000 lager dan verwacht. In hoeverre hier een causaal verband aanwezig is, is niet te zeggen. Daarnaast is het snoeiafval op een andere post in de jaarrekening opgenomen en brengen zowel EPS, archiefpapier en matrassen geld op.

Duurzaamheid (€ 110.000 nadeel)
Voor de uitvoering van de opgave duurzaamheid is externe inhuur ingezet. Het betreft de inhuur van een beleidsmedewerker milieu voor een bedrag van €110.000. Deze inzet was noodzakelijk voor de continuïteit van de werkzaamheden.

Energietransitie (€ 38.000 voordeel)
Voor de uitvoering van de energietransitie wordt gebruikgemaakt van de inzet van vrijwilligersorganisaties. In 2025 bleef deze inzet achter bij de verwachting. Hierdoor zijn minder kosten gemaakt dan begroot, wat leidt tot een voordeel van €38.000.

Gebiedsfonds energie – infra (€ 74.000 nadeel)
Bij het opstellen van de begroting 2025 is ervan uitgegaan dat de kosten voor de programmamanager Powerport (€ 136.000) vergoed zouden worden door het Rijk vanuit de middelen Nederwiek 3. In 2025 zijn die kosten echter niet vergoed. Momenteel loopt er overleg over de vergoeding van kosten voor de inzet van Powerport door het Rijk. Daarbij wordt ook gekeken naar de historische kosten (2024 en 2025). Voor advies en onderzoekskosten is € 74.000 meer uitgegeven dan geraamd. Dit heeft betrekking op de kosten die gemaakt worden in het kader van de overlegtafel Powerport. 1/9 gedeelte van die kosten zijn voor rekening van onze gemeente.

WUP Terheijden (€ 82.000 voordeel)
Het was de bedoeling dat voor de uitvoering van het Wijk Uitvoerings Plan (WUP) voor Terheijden een externe projectleider zou worden aangesteld. Dit vanwege de beperkte capaciteit binnen het Energieteam. Echter, de investeerders/eigenaren van de Traaise Energie Maatschappij (TREM) besloten halverwege het WUP-traject - om strategische redenen - niet langer te investeren in een aardgasvrij Terheijden/uitbreiding van het warmtenet. Daarmee werd automatisch de stekker uit het WUP-traject getrokken en was er voor de afronding en uitvoering van de WUP niet langer een projectleider nodig.

Warmteleiding Moerdijk (€ 40.000 voordeel)
Vanwege de destijds naderende ‘Warmtewet’ (Wet Collectieve Warmte/Wcw), besloot warmte-/energieleverancier En natuurlijk niet langer te investeren in de potentiële warmteleiding van Moerdijk naar Geertruidenberg. Het had voor ons vervolgens geen zin meer om nader onderzoek te doen naar of wij als gemeente (lees: inwoners) van deze warmteleiding zouden kunnen profiteren. 

Sisa Cdoke (€ 660.000 voordeel)
Bij de uitvoering van de CDOKE regeling zijn diverse budgetten onbenut gebleven. Zo is de stelpost voor onvoorzien van € 204.000 niet benut in 2025. De inzet van personeel/werken voor derden kwam € 10.000 hoger uit. Tot slot bleek de rijksvergoeding € 466.000 hoger uit te vallen dan verwacht. Dit extra budget van het Rijk, was vooraf niet bekend. Op zich is dat ook geen probleem omdat CDOKE een specifieke uitkering is met specifieke verantwoording naar het Rijk. Geld wat in enig jaar overblijft mag meegenomen worden naar toekomstige jaren. De resterende CDOKE-gelden uit 2025 mogen ook uitgegeven worden in 2026 en 2027.
Daarom moesten eerst plannen gemaakt worden voor een goede besteding. Deze zijn er inmiddels, dus deze middelen worden in 2026 alsnog uitgegeven en in de Voorjaarsnota (wederom) begroot.. 

Sisa energie armoede (€ 21.000 voordeel)
De middelen voor armoedebeleid die via SiSa worden verantwoord, zijn volledig ingezet. De gelden zijn (net als voorgaande jaren) besteed aan kleine energiebesparende maatregelen bij mensen in energiearmoede (huur- en koopwoningen). Ons Energie Besparings Team (EBT) gaat met deze materialen huis-aan-huis langs en brengt - naast deze materialen -  ook advies om energie te besparen.
Voor de uitvoering van de regeling is voor € 37.000 aan materialen ingekocht. De doeluitkeringen van het Rijk bleek € 58.000 hoger uit te vallen zodat per saldo een voordeel is berekend. 

Sisa NIP (€ 169.000 nadeel)
In 2024 en begin 2025 hebben we de isolatiesubsidie ingericht. Daarbij hebben we veel geïnvesteerd in een werkwijze die het voor inwoners zo eenvoudig mogelijk maakt om gebruik te maken van de subsidie. Het uitgangspunt was dat inwoners de kosten niet zelf hoefden voor te schieten. Helaas is een deel van de middelen ondergebracht bij Groupcard, dat in 2025 failliet is verklaard. Het bedrag dat daar nog openstond om als subsidie aan doe-het-zelvers te verstrekken, is daardoor verloren gegaan. Het gaat om een bedrag van € 260.000. Wij verwachten niet dat dit bedrag nog terugbetaald zal worden uit het faillissement. Doe-het-zelvers uit onze gemeente zijn door de gemeente gecompenseerd. Dit faillissement en de werkwijze die we verder buiten de deur hadden geregeld, hebben we in de tweede helft van 2025 onder de loep genomen. We hebben besloten om de subsidieregeling volledig zelf uit te voeren.

De Sisa NIP is een programma van meerdere jaren en is bedoeld om eigenaar-bewoners met een laag inkomen te helpen bij isoleren van hun slecht geïsoleerde woning. Het budget moet uiterlijk in 2030 besteed zijn. Voor de uitgaven aan de subsidie zijn we afhankelijk van de aanvragen door eigenaar-bewoners. Aan het begin van een jaar is dit niet met zekerheid te zeggen hoeveel aanvragen er zullen zijn. Vandaar dat het saldo moeilijk in te schatten is en afwijkt van de prognose.  
Daarnaast is de verrekening van de rijksvergoeding voor dit onderwerp in het verantwoordingsjaar 2025 € 130.000 nadelig. Omdat de looptijd van de regeling nog enkele jaren voortduurt wordt dit in de toekomstige jaren gecompenseerd.

Diverse kleine verschillen per saldo (€ 61.000 voordeel)
Dit betreft in totaal 110 afwijkingen waarvan het bedrag < € 25.000.

3.3 Economie, Toerisme en Recreatie (€ 308.000 voordeel, reservemutaties € € 30.000 nadeel)
Beleid ter versterking van economische bedrijvigheid (€ 80.000 voordeel)
Voor het inhuren van een projectleider was budget vrijgemaakt. Omdat deze eerst begin 2026 kon starten is van het budget 2025 geen gebruik gemaakt.

Toerisme en recreatie (€ 99.000 voordeel)
Het budget voor algemene plannen is voor een bedrag van € 33.000 niet gebruikt, de subsidies voor vrijwilligersorganisaties is eveneens voor € 32.000 niet gebruikt. Beide bedragen wordt in 2026 mede ingezet voor de realisatie van de dorpsentrees (totaal begroot €100.000,-); de planning hiervoor was 2025, maar is doorgeschoven naar 2026. Daarnaast is voor een bedrag van € 34.000 inkomsensoverdrachten ontvangen die niet begroot waren.

Voetveren (€ 35.000 voordeel)
Het beschikbare budget bij voetveren voor de inzet van werken door derden is niet gebruikt. Dit is namelijk een reservering voor de exploitatiebijdrage aan een nieuw pontje haven Drimmelen – Altena. Deze ontwikkeling is in 2025 even stil komen te liggen door vraagtekens aan de kant van Altena, maar wordt in 2026 weer verder opgepakt. Als hiermee in 2026 wordt gestart, is het bedrag naar verwachting jaarlijks nodig als exploitatiebijdrage.

Kermissen (€ 28.000 voordeel)
Vanwege een wijziging in het afschrijvingsbeleid (op basis van de aangepaste financiële verordening) is er een voordeel op de doorbelasting van kapitaallasten. De vervanging van de stroomkasten is nog niet afgerond, vandaar dat de afschrijvingen een jaar doorschuiven. 

Overige recreatie (€ 52.000 voordeel)
Het betreft hier de geraamde kapitaallasten van investeringen die in 2025 nog niet zijn afgerond. Vanwege een wijziging in het afschrijvingsbeleid (op basis van de aangepaste financiële verordening) is er een voordeel op de doorbelasting van kapitaallasten.

Baten toeristenbelasting (€ 63.000 nadeel)
De opbrengst van de toeristenbelasting 2025 bleef achter bij de verwachtingen. In beginsel is het seizoen vergelijkbaar geweest met 2024 en bovendien zijn in 2025 de arbeidsmigranten toegevoegd, wat juist een toename in baten toeristenbelasting zou moeten laten zien. Vandaar dat hiervoor een nadere toelichting is opgevraagd bij de SVHW. De resultaten van dit onderzoek zijn nog niet bekend.

Diverse kleine verschillen per saldo (€ 47.000 voordeel)
Dit betreft in totaal 110 afwijkingen waarvan het bedrag < € 25.000.

Mutaties reserves (€ 100.000 nadeel)
Een deel van de kapitaallasten wordt gedekt door een onttrekking uit de daarvoor bestemde reserve kapitaallasten. Als gevolg van vertraging in de realisatie van nieuwe en/of lopende investeringen is de onttrekking voor 2025 lager dan begroot. Voor de exploitatiecijfers is dit een administratief nadeel. Ook wordt de onttrekking en de storting in de grondexploitatie reserve hierin verwerkt. 

Begrotingsafwijkingen programma 4:
4.1 Onderwijs, Jeugd en Gezondheid (€ 658.000 voordeel)
Onderwijs (€ 383.000 voordeel)
Dit wordt nagenoeg volledig veroorzaakt door lagere doorberekende rente kapitaallasten (€ 369.000 voordelig). Enerzijds zijn deze lager dan begroot doordat de bouw minder ver gevorderd was dan verwacht werd bij het opstellen van de begroting 2025. Een lagere boekwaarde van het onderhanden werk betekent ook een lagere doorbelasting van de rente. Anderzijds zijn in de najaarsnota 2025 de oorspronkelijk begrootte rentekosten neerwaarts bijgesteld op het niveau van de Algemene dekkingsmiddelen (Saldo financieringsfunctie). In de realisatie van 2025 zijn de werkelijke lagere rentekosten verdeeld naar de verschillende investeringen binnen de programma's. De resterende €13.000 lagere lasten worden veroorzaakt door diverse kleine posten.

Jeugd (€ 187.000 voordeel)
Binnen het beleidsterrein Jeugd is sprake van een voordelig resultaat van € 187.000. Dit wordt met name veroorzaakt door € 112.000 aan incidentele extra inkomsten vanuit het Integraal Zorg Akkoord voor de inzet van de Praktijkondersteuner Jeugd. Daarnaast zijn de uitgaven voor niet vrij toegankelijke jeugdhulp, CJG, Proof of Concept (POC) en jongerenwerk per saldo € 75.000 lager uitgevallen dan begroot, doordat de voorgenomen uitbreiding van het jongerenwerk niet noodzakelijk bleek. Tot slot is er sprake € 162.000 hogere lasten dan begroot doordat personeel ten behoeve van de overhead van het CJG is ingehuurd via de gemeente Drimmelen. Doordat deze lasten direct zijn doorberekend aan het CJG is er ook sprake van € 162.000 hogere baten. Per saldo is er hier sprake van een budgettair neutrale transactie.

Gezondheid (€ 88.000 voordeel)
De Brede SPUK-regeling Gezond en Actief Leven Akkoord (GALA) is eind 2025 'ontschot', wat betekent dat de budgetten van de verschillende onderdelen onderling uitwisselbaar zijn. Van de SPUK-onderdelen die betrekking hebben op Gezondheid is € 45.000 benut ten behoeve van Sociale Structuur en Ondersteuning. Dit heeft tot gevolg dat de baten op Thema 4.1-gezondheid  € 45.000 hoger uitkomen (voordeel) dan begroot, waar de uitgaven van Thema 4.3-wmo en sport op deze GALA-onderdelen € 45.000 ook hoger uitvallen dan begroot. Per saldo heeft dit dus een resultaatneutraal effect. Daarnaast zijn de kosten € 44.000 lager uitgevallen dan begroot (voordeel). Dit verschil komt door diverse posten, namelijk doorschuiven BTW van de GGD, teruggave resultaat 2024 GGD en het niet benodigd zijn van extra bijdrage huisvesting van de consultatiebureaus.

4.2 Participatie en schuldenproblematiek (€ 748.000 voordeel)
Participatie en schuldenproblematiek (€ 18.000 nadeel)
Hogere lasten voor ingehuurd personeel wegens openstaande vacatures en langdurig zieken (€ 173.000 nadeel) worden grotendeels gecompenseerd door lager dan begrote sociale uitkeringen (€ 29.000 voordeel) en hogere baten wegens terugbetalingen van vorderingen (€ 134.000 voordeel).
Diverse kleine posten zorgen voor het resterende nadeel van € 10.000.

Opvang aandachtsgroepen (€ 766.000 voordeel)
Huisvesting statushouders (€ 46.000 voordeel)
Eind 2025 heeft de gemeente gebruik gemaakt van de HAR+-regeling voor het huisvesten van statushouders. De aan 2025 toe te rekenen kosten van huisvesting uit hoofde van deze regeling zijn lager dan het normbedrag aan baten voor diezelfde periode. Dit veroorzaakt een voordeel van € 46.000.

Middellange termijn opvang Oekraïne (€ 630.000 voordeel)
De begrote kosten voor de middellange termijnopvang Oekraïne waren € 2,3 miljoen. Doordat er minder inhuur van personeel noodzakelijk was dan verwacht zijn de uitgaven voor de opvang 8% lager uitgekomen dan begroot (€ 182.000 voordeel).
Door een herziene SISA-aangifte over 2024 wegens een per abuis ontbrekende indicator bedraagt de afrekening van de Specifieke Uitkering (SPUK) over 2024 € 56.000 meer dan verwacht (voordeel).
Als gevolg van een nagenoeg 100% bezetting gedurende het hele jaar zijn de baten op basis van het in 2025 wederom verlaagde normbedrag € 392.000 hoger dan begroot (voordeel).

Asielzoekers Brieltjenspolder (€ 90.000 voordeel)
Vanaf 1 juli 2025 is de opvang locatie en de daarbij behorende financiering vanuit het COA gewijzigd van een crisisnoodopvang (CNO) naar een duurzame gemeentelijke opvang (DGO). Daar waar in geval van een CNO de werkelijk gemaakte kosten vergoed worden, worden de kosten bij een DGO vergoed op basis van een normbedrag per capaciteitsplek. Door kritisch te kijken naar de benodigde uitgaven is in 2025 € 90.000 meer ontvangen (op grond van het normbedrag) dan benodigd was voor deze uitgaven (voordeel).

4.3 Sociale structuur, sport en zorg (€ 223.000 voordeel)
Sociale structuur (€ 32.000 nadeel)
In 2025 zagen we een toename van de kosten rondom onze gemeenschapshuizen. Extra inzet om de actiepunten uit de evaluatie van het beleidskader maatschappelijke accommodaties op te pakken leidden tot een overschrijding van in totaal € 91.000. Dit kwam voort uit onder andere de nieuwe overeenkomst met Plexat, het oppakken van eerder uitgesteld onderhoud en inhuur. Daarentegen was er minder inzet benodigd van activiteitencoach en activiteitenbudget (€ 43.000 voordeel). De overige € 16.000 voordeel zit in diverse kleinere posten, onder andere doordat er minder trainingen zijn gegeven aan onafhankelijke cliëntadviseurs en er geen zorgcafés zijn georganiseerd in 2025.

Sport en cultuur (€ 206.000 voordeel)
Binnen het thema sport en cultuur zien we een voordeel van € 206.000. Dit komt door een aantal incidentele meevallers. Door de latere verhuizing van de bibliotheek naar de Cour, valt een deel van die uitgaven niet in 2025 maar in 2026, wat in 2025 leidt tot een meevaller van € 64.000. We haalden een voordeel uit de hogere SPUK toekenning (BTW compensatie) à € 32.000. Een uitspraak van het Hof rondom de extra kosten voor renovatie van de zwembaden betekent een meevaller van € 33.000. In 2024 verrekenden we niet alle energielasten met gebruikers van onze gebouwen, waardoor er in 2025 extra opbrengsten waren (€ 30.000). Door de ontschotting van de Brede SPUK regeling vielen de inkomsten hoger uit, terwijl de kosten vallen onder de WMO (€ 30.000). De kosten bij de buitensportaccommodaties viel lager uit door meevallers in regulier onderhoud en het niet benutten van een eerder gelabeld budget ten behoeve van de privatisering van de tennisclub.

Zorg (€ 49.000 voordeel)
Door een combinatie van voorzichtig begroten door de GR Beschermd Wonen en extra uitkeringen door het Rijk voor loon- en prijsindexatie en voor volumestijging heeft de regio Beschermd Wonen een groter overschot dan voorzien. Overschotten worden verdeeld over de deelnemende gemeenten naar rato van het aantal inwoners (€ 61.000 voordeel voor Drimmelen).  Het overschot is mede ontstaan door streng te indiceren voor Beschermd Wonen, waardoor de druk bij de lokale Wmo voorziening Begeleiding toeneemt.  
Aan begeleiding en dagbesteding Wmo is € 54.000 meer uitgegeven (nadeel) dan voorzien door stijging van de vraag door extramuralisatie, kortere behandelingen, langer thuis blijven wonen en strenger indiceren bij Beschermd Wonen. In 2025 is er ook € 48.000 meer besteed (nadeel) aan woningaanpassingen dan begroot. We zien het aantal woningaanpassingen snel toenemen door de vergrijzing en omdat onze inwoners langer thuis willen of moeten blijven wonen.  Ook is er een tekort aan levensloopbestendige woningen in onze gemeente waardoor senioren niet naar een geschikte woning kunnen verhuizen. Deze uitgaven zijn incidenteel gecompenseerd door ontschotting GALA. 
De lasten voor collectief vervoer zijn € 50.000 (voordeel) lager dan begroot omdat het gebruik van de deeltaxi minder is dan verwacht, mede door inzet van de Voor Elkaar Pas. Ook zijn de kosten voor PGB en PGB-hulpmiddelen € 20.000 (voordeel) lager uitgekomen door een goed aanbod van zorg in natura en kritisch indiceren. Het resterende voordeel van € 20.000 wordt veroorzaakt door diverse kleine posten (onder andere minder aanvragen voor financiële tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten).

Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de algemene dekkingsmiddelen. De algemene dekkingsmiddelen zijn de gemeentelijke inkomsten die vrij besteedbaar en daarmee bestuurlijk afweegbaar zijn. De besteding van deze inkomsten is niet gerelateerd aan een vooraf bepaald doel (programma). Het gemeentefonds (algemene uitkeringen) en de OZB (lokale heffingen) zijn de grootste onderdelen. We lichten hierna de significante verschillen tussen de begrote en werkelijke inkomsten toe.