In deze paragraaf worden de financiële afwijkingen ten opzichte van de begroting toegelicht.
4. Sociaal domein
Beleidsmatige afwijkingen programma 4
In deze paragraaf worden de beleidsmatige afwijkingen ten opzichte van het voorgenomen beleid toegelicht.
Financiële afwijkingen programma 4
Toelichting exploitatie
Terug naar navigatie - Financiële afwijkingen programma 4 - Toelichting exploitatie| Tabel 4-1: Overzicht lasten en baten programma 4 (bedragen x €1.000) | |||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Programma 4: Sociaal domein | Begroting 2026 | Begroting 2026 | Mutaties | ||||
| Nr | Thema / taakveld | na VJN | na NJN | Najaarsnota | |||
| Lasten | |||||||
| 4.1 | Onderwijs, Jeugd en gezondheid | -16.287 | N | -16.796 | N | -509 | N |
| 4.2 | Participatie en schuldenproblematiek | -15.160 | N | -15.420 | N | -260 | N |
| 4.3 | Sociale structuur, sport en zorg | -13.836 | N | -14.345 | N | -509 | N |
| Totaal lasten | -45.283 | N | -46.561 | N | -1.278 | N | |
| Baten | |||||||
| 4.1 | Onderwijs, Jeugd en gezondheid | 959 | V | 959 | V | -0 | N |
| 4.2 | Participatie en schuldenproblematiek | 10.735 | V | 10.710 | V | -24 | N |
| 4.3 | Sociale structuur, sport en zorg | 1.907 | V | 2.111 | V | 204 | V |
| Totaal baten | 13.601 | V | 13.780 | V | 179 | V | |
| Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves | -31.682 | N | -32.781 | N | -1.099 | N | |
| Mutatie reserves | |||||||
| 0.10 | Storting reserves | 0 | V | 0 | V | 0 | V |
| 0.10 | Onttrekking reserves | 769 | V | 889 | V | 120 | V |
| Totaal mutatie reserves | 769 | V | 889 | V | 120 | V | |
| Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves | -30.914 | N | -31.892 | N | -979 | N | |
| Tabel 4-2: Afwijkingen (bedragen x € 1.000) | ||||||
|---|---|---|---|---|---|---|
| Programma 4: Sociaal domein | Bedrag | |||||
| Lasten | ||||||
| 4.1 | Onderwijs, Jeugd en gezondheid | -509 | N | |||
| 4.2 | Participatie en schuldenproblematiek | -260 | N | |||
| 4.3 | Sociale structuur, sport en zorg | -509 | N | |||
| Totaal lasten | -1.278 | N | ||||
| Baten | ||||||
| 4.1 | Onderwijs, Jeugd en gezondheid | -0 | N | |||
| 4.2 | Participatie en schuldenproblematiek | -24 | N | |||
| 4.3 | Sociale structuur, sport en zorg | 204 | V | |||
| Totaal baten | 179 | V | ||||
| Saldo van baten en lasten exclusief mutatie reserves | -1.099 | N | ||||
| Mutatie reserves | ||||||
| 0.10 | Storting reserves | 0 | V | |||
| 0.10 | Onttrekking reserves | 120 | V | |||
| Totaal mutatie reserves | 120 | V | ||||
| Saldo van baten en lasten inclusief mutatie reserves | -979 | N | ||||
Thema Onderwijs, jeugd en gezondheid
Onderwijshuisvesting (€268.000 voordelig)
Bij het opstellen van de begroting is per abuis een deel van de afschrijvingslasten van maatschappelijke accommodaties (thema sociale structuur, sport en zorg) op onderwijshuisvesting geland. Dit wordt nu gecorrigeerd. Per saldo is er hier sprake van een verschuiving tussen de 2 thema's van programma 4 Sociaal domein en is er geen sprake van een effect op het resultaat.
Leerplicht (€35.000 voordelig)
Vanwege de Wet Van School naar Duurzaam Werk ontvangt de GR Regionaal Bureau Leren (RBL) vanaf 2026 zelf de specifieke uitkering voor de regionale meld- en coördinatiefunctie. Als gevolg van deze nieuwe financieringsstructuur is de begroting 2026 van de GR herzien. Hierdoor is de bijdrage van de gemeente aan deze GR voor 2026 met € 35.000 verlaagd.
Gemeenschappelijke regeling Centrum Jeugd en Gezin Drimmelen en Geertruidenberg (€340.000 nadelig)
De BVO CJG Drimmelen-Geertruidenberg heeft een ontwerp-herziene programmabegroting 2026 aangeboden aan de deelnemende gemeenten. Ten opzichte van de oorspronkelijke begroting stijgen de lasten van € 2.829.000
naar € 3.509.000. De begrotingsstijging wordt voornamelijk veroorzaakt door langdurig ziekteverzuim binnen de organisatie, de inzet van externe professionals, tijdelijke managementondersteuning, juridische en kwaliteitsondersteuning en de voorbereidingen op de invoering van het Stevig Lokaal Team (SLT) per 1 januari 2027. Voor de gemeente Drimmelen leidt dit tot een aanvullende bijdrage van € 340.000 in 2026.
Implementatie Stevig Lokaal Team (SLT, €491.000 nadelig)
Om het SLT per 1-1-2027 operationeel te laten zijn is via Regio WBO een implementatiebudget toegekend aan het SLT. Dit budget is bestemd voor de activiteiten die nu worden uitgevoerd om per 1 januari te starten. Het aandeel van de gemeente Drimmelen in het implementatiebudget bedraagt € 491.000. De middelen die voor de implementatie zijn toegekend in 2026 worden in mindering gebracht op het afgesproken taakgerichte budget voor de gehele contractperiode (2027-2032). Daarmee kan dit budget worden gezien als een voorschot op het budget van de hele opdracht.
Thema Participatie en schuldenproblematiek
Sociale uitkeringen (€300.000 nadelig)
De stijging van het aantal bijstandsuitkeringen leidt in 2026 tot naar verwachting € 300.000 hogere lasten. Bij het opstellen van deze Najaarsnota was nog niet duidelijk in welke mate deze hogere lasten worden gecompenseerd door de definitieve BUIG-bijdrage. De gevolgen van de definitieve bijdrage worden betrokken bij de verdere financiële verantwoording over 2026.
Bijzondere bijstand (€100.000 nadelig)
De kosten voor levensonderhoud zijn gestegen en we zien wederom een toename in het aantal bijstandsaanvragen, wat ook leidt tot meer aanvragen voor bijzondere bijstand. Daarnaast is het aantal verstrekte inrichtingskredieten fors toegenomen. Statushouders ontvangen via de kredietbank een lening om hun woning in te richten, die zij binnen een bepaalde termijn moeten aflossen. In veel gevallen blijkt dit niet toereikend, waardoor wij een deel van deze kosten via de bijzondere bijstand moeten dekken. Door de toename van het aantal statushouders stijgt ook het aantal verstrekte kredieten. Deze ontwikkelingen zorgen gezamenlijk voor een stijging van de uitgaven (€ 100.000) binnen de bijzondere bijstand.
Wet Sociale Werkvoorziening (€140.000 voordelig)
In de Voorjaarsnota 2026 heeft een bijstelling plaatsgevonden als gevolg van de herziene bedragen i.h.k.v. de Wet Sociale Werkvoorziening (WSW). Helaas is daar een fout in het bedrag van de mutatie geslopen, die hierbij wordt hersteld.
Thema Sociale structuur, sport en zorg
Vervolg op evaluaties maatschappelijke accommodaties (€120.000 nadelig)
Conform het raadsbesluit op 9 juli 2026 inzake Vervolg op evaluaties maatschappelijke accommodaties is € 120.000 nodig voor inzet en inhuur ten behoeve van het uitwerken van het programmaonderdeel maatschappelijke accommodaties, het structureel organiseren van beheer en onderhoud, versterken van de uitvoering en de overige benodigde vervolgstappen.
Energiecontract sporthal De Rietgors Lage Zwaluwe (budgettair neutraal)
Het energiecontract ten behoeve van de exploitant van de sporthal loopt vanaf 2025 via de gemeente in verband met de tariefstelling. Enerzijds geeft dit €54.000 hogere lasten voor het energiecontract (nadelig). Anderzijds worden deze kosten één op één naar de exploitant doorbelast wat hogere baten oplevert voor hetzelfde bedrag (voordelig).
Wmo maatwerk begeleiding, huishoudelijke hulp en Persoonsgebonden Budget (€ 183.000 voordelig)
Door kritisch en eenduidig te indiceren en te sturen op resultaten ontstaat er een overschot op de begroting. Dit leidt ertoe dat de kosten voor begeleiding (€100.000), huishoudelijke hulp (€50.000) en Persoonsgebonden Budget (PGB, €13.000) in 2026 kunnen worden verlaagd. De cliëntervaring blijft echter goed; de inwoners geven aan dat ze goed ondersteund worden.
Tevens is er sprake van een hoger verwachte eigen bijdrage (baten) van € 20.000 dan oorspronkelijk werd verwacht.
Opvang en beschermd wonen (Wmo, € 130.000 voordelig)
De regionale voorziening Beschermd Wonen Wmo verwacht net als in voorgaande jaren meer middelen te ontvangen van het rijk dan benodigd zijn. Overschotten worden verdeeld over de deelnemende gemeenten naar rato van het aantal inwoners. Het verwachte begrotingsoverschot voor 2026 is omhoog bijgesteld onder andere wegens de extra middelen die in de meicirculaire zijn toegekend. Dit leidt voor Drimmelen tot € 130.000 hogere baten (voordelig).
Kapitaallasten maatschappelijke en sportaccommodaties (€464.000 nadelig)
Bij het opstellen van de begroting is per abuis € 268.000 van de afschrijvingslasten van maatschappelijke accommodaties (thema sociale structuur, sport en zorg) op onderwijshuisvesting geland. Dit wordt nu gecorrigeerd. Per saldo is er voor dit bedrag sprake van een verschuiving tussen de 2 thema's van programma 4 Sociaal domein en is er geen sprake van een effect op het resultaat.
Het resterende verschil in de kapitaallasten is een gevolg van de reguliere jaarlijkse herrekening van de afschrijvingen en rente als gevolg van de werkelijke rentes en de mutaties in de investeringen tussen het opstellen van de begroting 2026 (in Q3 2025) en het opstellen van de najaarsnota 2026. Binnen de investeringen voor sport is een eenmalige afschrijving opgenomen van bruto €190.000. Deze afschrijving is gebaseerd op de kennis van nu, waarbij we veronderstellen dat deze eenmalige afschrijving noodzakelijk is. Indien bij het opstellen van de jaarrekening 2026, blijkt dat de investering als meerjarige actief mag worden gezien, zullen deze corrigeren in de jaarrekening.
Naar verwachting zijn er als gevolg van inhuur nog hogere personeelskosten dan opgenomen in de begroting. Zo hebben wettelijke en beleidsmatige verplichtingen geleid tot uitbreiding van capaciteit op beleidsterreinen waaronder het sociaal domein. Hier staan deels baten tegenover. Deze zijn echter pas met het opstellen van de jaarrekening duidelijk waardoor het voor dit programma niet mogelijk is dit nu al op te nemen.
Mutatie reserves
Op 9 juli 2026 is besloten over het raadsvoorstel Vervolg op evaluaties maatschappelijke accommodaties. De hiervoor extra benodigde € 120.000 wordt conform het voorstel onttrokken uit de Algemene Reserve.
Toelichting investeringen
Terug naar navigatie - Financiële afwijkingen programma 4 - Toelichting investeringen| Tabel 4.3 Overzicht investeringen programma 4 | ||||||||
|---|---|---|---|---|---|---|---|---|
| Kredietwijzigingen NJN 2026 | Prg. | Thema | Jaar (van aanvang) | Raming (na VJN) | Netto uitgaven t/m 2026 | Restant krediet NJN | Mutatie NJN | Status |
| Investering in Frisse scholen - 2023 | 4 | 1 | 2023 | 125.000 | 43.727 | 81.273 | 384.203 | Ophoging - samenvoeging |
| Investering in Frisse scholen - 2024 | 4 | 1 | 2024 | 125.000 | 3.231 | 121.769 | -125.000 | Opheffen - samenvoegen |
| Investering in Frisse scholen - 2025 | 4 | 1 | 2025 | 127.875 | 0 | 127.875 | -127.875 | Opheffen - samenvoegen |
| Investering in Frisse scholen - 2026 | 4 | 1 | 2026 | 131.328 | 0 | 131.328 | -131.328 | Opheffen - samenvoegen |
| Vervanging beregeningsinstallatie Schietberg | 4 | 3 | 2025 | 43.478 | 0 | 43.478 | -43.478 | Opheffen |
| Hoofdveld Madese Hockeyclub | 4 | 3 | 2026 | 0 | 0 | 0 | 1.101.000 | Raadsbesluit |
| Totaal | 552.681 | 46.958 | 505.722 | 1.057.523 | ||||
Thema Onderwijs, jeugd en gezondheid
Investering in Frisse scholen 2023/ 2024 / 2025 / 2026 (samenvoeging)
Voorgesteld wordt om de vier kredieten samen te voegen tot één krediet ten behoeve van de administratieve vereenvoudiging en verantwoording.
Thema Sociale structuur, sport en zorg
Vervanging beregeningsinstallatie Schietberg
Dit investeringskrediet kan vervallen. De benodigde vervanging is opgenomen in het Meerjaren Investerings- en Onderhoudsplan (MJIOP) voor de sportparken zoals deze op 9 juli 2026 door uw raad is besloten. De financiële uitwerking van dit beheerplan is conform het raadsbesluit opgenomen in de begroting 2027 en meerjarenbegroting 2028-2030.
Hoofdveld Madese Hockeyclub
Conform het raadsbesluit op 9 juli 2026 inzake Hoofdveld Madese Hockey Club wordt een bruto krediet ter beschikking gesteld van €1.101.000 voor de aanleg van een nieuw hoofdveld in de vorm van een waterveld met een waterbergingssysteem. De Madese Hockey Club zal €160.000 bijdragen, waarmee een netto investering resulteert van €941.000. Het veld zal naar verwachting in 2027 gereedkomen, waarmee de kapitaallasten van deze investering zijn opgenomen in de begroting 2027 en meerjarenbegroting 2028-2030.